Vol.468 | សមតិសច្ចៈ ហេតុអ្វីបានជាព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់សម្តែង | លោកគ្រូ អុឹម រ៉ៃយ៉ា

Vol.468 | សមតិសច្ចៈ ហេតុអ្វីបានជាព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់សម្តែង | លោកគ្រូ អុឹម រ៉ៃយ៉ា ១. ជាមធ្យោបាយ ឬភាសាទំនាក់ទំនង (ភាសាសង្គម) ប្រសិនបើព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់សម្តែងតែបរមត្ថសច្ចៈសុទ្ធសាធ (មានតែខន្ធ រូប នាម ធាតុ ឥតមានបុគ្គល ឬសត្វទេ) មនុស្សទូទៅមិនអាចស្តាប់យល់ និងទំនាក់ទំនងគ្នាបានឡើយ។ ដូច្នេះ សម្មតិសច្ចៈគឺជា ឧបករណ៍ ឬភាសាដ៏ចាំបាច់ ដើម្បីឱ្យព្រះអង្គអាចទាក់ទង ទេសនា និងសន្ទនាជាមួយសត្វលោកបានយ៉ាងស្រួល។ ឧទាហរណ៍៖ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា "តថាគត" "អ្នក" "ខ្ញុំ" ឬ "ភិក្ខុទាំងឡាយ" គឺទ្រង់ប្រើតាមភាសាសន្មតរបស់លោក ដើម្បីងាយយល់។ ២. ជាជំហានដំបូងនៃការយល់ដឹង (ប្រៀបដូចជណ្តើរជាន់ទីមួយ) មនុស្សទូទៅនៅជាប់ជំពាក់ និងយល់ដឹងពិភពលោកតាមរយៈការសន្មត។ ព្រះអង្គត្រូវចាប់ផ្តើមបង្រៀនសត្វលោកពីចំណុចដែលពួកគេកំពុងស្ថិតនៅ (កម្រិតលោកិយ) មុននឹងដឹកដៃពួកគេឱ្យឈានទៅរកការយល់ដឹងពីការពិតដ៏ខ្ពស់ (កម្រិតលោកុត្តរៈ)។ បើមិនយល់ពីសម្មតិសច្ចៈទេ ក៏មិនអាចឈានទៅយល់បរមត្ថសច្ចៈបានដែរ ព្រោះសម្មតិសច្ចៈជាជំហាននាំផ្លូវ។ ៣. ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ការប្រព្រឹត្តធម៌ និងការគ្រប់គ្រងសង្គម សម្មតិសច្ចៈមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការបែងចែកខុសត្រូវ បុណ្យបាប គុណទោស និងសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម។ បើគ្មានការសន្មតថា "នេះជាឪពុក ម្តាយ កូន គ្រូ ឬប្រជាពលរដ្ឋ" ទេ វិន័យ សីលធម៌ និងរបៀបរៀបរយក្នុងសង្គមនឹងត្រូវរលាយបាត់បង់ ដែលធ្វើឱ្យការប្រតិបត្តិធម៌ impracticable (មិនអាចទៅរួច)។ សរុបមក ព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់ប្រៀបដូចជាគ្រូពេទ្យដ៏ជំនាញ ដែលចេះប្រើថ្នាំឱ្យត្រូវនឹងរោគ។ ទ្រង់សម្តែង សម្មតិសច្ចៈ ព្រោះវាជាភាសា និងកម្រិតនៃការយល់ដឹងរបស់សត្វលោក ដើម្បីជាស្ពានចម្លងប្រជាសត្វឱ្យយល់ដឹងពីធម៌អាថ៌ មុននឹងនាំយកទៅកាន់ការដោះលែងខ្លួនចេញពីទុក្ខ (បរមត្ថសច្ចៈ)។