Đến chùa Dơi ngắm đàn dơi bay rợp trời, khám phá "ngôi nhà" kỳ lạ của loài dơi lớn nhất Việt Nam

Chùa Dơi (phường Phú Lợi, TP.Cần Thơ) là điểm đến độc đáo, nơi du khách có thể chiêm ngưỡng kiến trúc chùa Khmer cổ kính và tận mắt ngắm đàn dơi ngựa quý hiếm bay rợp trời mỗi khi hoàng hôn buông xuống. Nằm giữa lòng phường Phú Lợi, TP.Cần Thơ (trước đây là phường 3, TP.Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng), chùa chùa Mahatup hay thường được gọi là chùa Dơi, không chỉ là ngôi chùa Khmer cổ nổi tiếng với kiến trúc độc đáo mà còn là nơi trú ngụ của đàn dơi ngựa quý hiếm suốt hàng trăm năm qua. Điều đặc biệt là giữa hàng trăm ngôi chùa Khmer của Cần Thơ, chỉ duy nhất chùa Dơi có đàn dơi sinh sống ổn định. Dù bên ngoài khuôn viên vẫn có nhiều cây cổ thụ, đàn dơi chỉ chọn những cây dầu, cây sao cao hàng chục mét trong khuôn viên rộng khoảng 4 ha của ngôi chùa làm nơi trú ngụ. Vào buổi chiều, khi ánh nắng dịu dần, không gian yên tĩnh của chùa Dơi bắt đầu trở nên nhộn nhịp. Từ những tán cây cao, từng con dơi khẽ cựa mình rồi đồng loạt bung cánh lao vào không trung. Chỉ trong ít phút, cả đàn dơi nối nhau thành từng tốp lớn, bay lượn trên bầu trời trước khi tỏa đi khắp các vườn cây ăn trái cách chùa hàng chục kilomet để kiếm ăn. Tiếng vỗ cánh hòa cùng ánh hoàng hôn tạo nên một khung cảnh vừa hùng vĩ, vừa bình yên khiến nhiều du khách không khỏi thích thú, liên tục giơ máy ảnh ghi lại khoảnh khắc hiếm gặp. Đến khoảng 4 giờ sáng hôm sau, đàn dơi lại lần lượt bay trở về, treo mình lủng lẳng trên những tán cây dầu, cây sao quen thuộc để nghỉ ngơi. Theo nhiều người dân địa phương, nhiều năm trước, mỗi sáng sớm hay chiều muộn, đàn dơi bay kín cả khoảng trời, đậu ken đặc trên các cành cây. Ngày nay, hình ảnh ấy vẫn còn nhưng không còn dày đặc như trước, bởi số lượng dơi đã giảm đáng kể. Mỗi con dơi trưởng thành nặng khoảng 0,5-1 kg, sải cánh rộng từ 1-1,5 m, cá biệt có cá thể nặng khoảng 1,5 kg với sải cánh gần 2 m. Đây được xem là một trong những loài dơi lớn nhất Việt Nam. Nghiên cứu của nhóm tác giả thuộc ĐH Cần Thơ giai đoạn 2013 - 2015 xác định đàn dơi tại chùa chủ yếu là dơi ngựa Thái Lan và dơi ngựa bé. Số lượng biến động theo mùa, tập trung nhiều từ tháng 9 đến hết tháng 2 năm sau, dao động từ khoảng 450 đến hơn 1.700 cá thể. Theo người dân quanh chùa, mặc dù trong khuôn viên có nhiều loại cây ăn trái nhưng đàn dơi hầu như không ăn trái trong chùa mà thường bay hàng chục kilomet đến các vườn cây bên ngoài để tìm thức ăn. Ngoài đàn dơi nổi tiếng, chùa Dơi còn hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp của một ngôi chùa Khmer cổ được xây dựng từ năm 1569. Chính điện được xây trên nền cao khoảng 1 m so với mặt đất, dài gần 20 m, rộng hơn 10 m. Nếu trước đây, đàn dơi từng phủ kín những tán cây trong khuôn viên chùa thì khoảng hai thập niên trở lại đây, số lượng đã giảm rõ rệt. Một trong những nguyên nhân chính là nạn săn bắt dơi. Ban đêm, khi dơi bay đi kiếm ăn tại các vườn cây, nhiều người giăng lưới để bắt rồi bán cho các quán nhậu. Cùng với đó là sự thay đổi hệ sinh thái, diện tích cây xanh và nguồn thức ăn cũng ảnh hưởng đến nơi cư trú của đàn dơi.