Kiến trúc độc đáo ở ngôi chùa Khmer kể chuyện Đức Phật bằng phù điêu

Sapo: Không chỉ gây ấn tượng bởi kiến trúc Khmer Nam bộ, chùa Bô Tum Vong Sây ở xã Đông Phước, TP.Cần Thơ còn khiến nhiều người chú ý bởi những mảng phù điêu đắp nổi bên ngoài chính điện. Hàng chục mảng phù điêu, mỗi mảng là một câu chuyện. Cuộc đời Đức Phật được kể lại bằng hình khối, đường nét, từ lúc đản sinh, trưởng thành, rời bỏ cuộc sống vương giả để tìm con đường tu hành cho đến khi giác ngộ. Từ xa, chính điện chùa Bô Tum Vong Sây mang dáng vẻ quen thuộc của những ngôi chùa Nam tông Khmer. Mái nhiều tầng. Hoa văn cầu kỳ. Những hình tượng đặc trưng của văn hóa Khmer xuất hiện trên nhiều hạng mục kiến trúc. Nhưng đến gần, một câu chuyện khác bắt đầu hiện ra. Trên các mặt tường bên ngoài chính điện là hàng chục mảng phù điêu đắp nổi. Những nhân vật, cảnh sinh hoạt và biểu tượng Phật giáo được bố trí nối tiếp nhau. Không cần nhiều lời thuyết minh, người xem vẫn có thể hình dung phần nào hành trình cuộc đời Đức Phật qua những hình ảnh trước mắt. Nếu tranh bích họa kể chuyện bằng màu sắc thì phù điêu kể chuyện bằng hình khối. Nhân vật nổi lên khỏi mặt tường, tạo chiều sâu. Khi ánh sáng thay đổi, từng đường nét cũng hiện lên với những sắc thái khác nhau. Những câu chuyện được thể hiện trên tường chùa lại giúp việc tiếp cận trở nên trực quan hơn. Đặc biệt với trẻ em trong phum sóc, mỗi lần đến chùa là một lần các em có thể nhìn thấy, nghe kể và được giải thích về những câu chuyện phía sau từng hình tượng. Một nhân vật. Một hành động. Một câu chuyện. Những điều vốn khó truyền tải bằng lời được cụ thể hóa trên từng mảng phù điêu. Với người chưa biết nhiều về Phật pháp, đây có thể là cách tiếp cận gần gũi. Với con em phum sóc, những hình ảnh xuất hiện hằng ngày tại chùa lại trở thành một phần ký ức. Từ những câu chuyện trên tường, các em được biết thêm về cuộc đời Đức Phật. Nhưng quan trọng hơn, đó còn là những bài học về cách sống, cách ứng xử và hướng con người đến những giá trị tốt đẹp. Không chỉ có phù điêu kể chuyện Đức Phật, chùa Bô Tum Vong Sây còn gây chú ý bởi nhiều chi tiết kiến trúc độc đáo. Trên các mảng trang trí là những hình tượng quen thuộc trong nghệ thuật Khmer như tiên nữ, chim thần Kâyno, chằn Yeak... Đặc biệt, hình tượng 12 con giáp được đắp nổi với nhiều tạo hình khác nhau. Ngay lối vào, cổng chính cũng tạo ấn tượng với hình dáng hai chiếc ghe ngo. Chiếc ghe vốn gắn với lễ hội đua ghe ngo của đồng bào Khmer được đưa vào kiến trúc, trở thành một dấu ấn văn hóa ngay từ cổng chùa. Ở cổng phụ là tượng thần bốn mặt. Mỗi chi tiết, mỗi hình tượng góp thêm một lớp màu sắc cho không gian kiến trúc của ngôi chùa. Kiến trúc ở đây không chỉ để ngắm. Phù điêu không chỉ để trang trí. Qua những hình ảnh được lưu giữ trên tường chùa, câu chuyện về Đức Phật tiếp tục được kể lại theo một cách rất riêng. Một “cuốn sách” không có trang giấy, nhưng mỗi lần bước qua chính điện, người xem lại có thể mở ra một câu chuyện mới.