Bitwa pod Orszą (1514) — Most z pustych beczek i działa ukryte w olszowym gaju

Bitwa pod Orszą 1514 – most z beczek, wódz, który czekał, i osiemdziesiąt tysięcy, których nikt nie policzył Ósmego września 1514 roku nad Dnieprem, w pobliżu Orszy, na terenie dzisiejszej Białorusi, wojska polsko-litewskie hetmana Konstantego Ostrogskiego starły się z armią Wielkiego Księstwa Moskiewskiego pod wodzą koniuszego Iwana Czeladnina. Było to jedno z najgłośniejszych zwycięstw epoki jagiellońskiej. Mimo to Smoleńsk, o który toczyła się ta wojna, został w rękach Moskwy na prawie sto lat. W tym dokumentalnym odcinku przyglądamy się bitwie krok po kroku i szukamy odpowiedzi na pytania, które zwykle giną w popularnych opowieściach: • Dlaczego dowódca moskiewski pozwolił przeciwnikowi przejść Dniepr i nie uderzył, gdy połowa wojska była jeszcze na wodzie? • Jak w jedną noc zbudowano most z pustych beczek i łodzi? • Dlaczego dwaj moskiewscy wojewodowie nie wspierali się nawzajem? • Jaką rolę odegrały działa i piechota ukryte w olszowym gaju nad rzeką? • Dlaczego zwycięstwo w polu nie przyniosło zdobycia Smoleńska? Tło to wojna litewsko-moskiewska z lat 1512–1522. Wielki książę moskiewski Wasyl III zdobywa latem 1514 roku Smoleńsk, klucz do górnego Dniepru. Król polski i wielki książę litewski Zygmunt Stary wysyła przeciw niemu armię złożoną z litewskiego pospolitego ruszenia, polskich chorągwi zaciężnych i nadwornych, najemnej piechoty oraz dział. Śledzimy całą kampanię: upadek Smoleńska, aresztowanie Michała Glińskiego, nocną przeprawę przez Dniepr, kolejne fazy bitwy, udawaną ucieczkę, klęskę nad rzeczką Kropiwną i nieudaną próbę odzyskania Smoleńska. Osobny wątek to wojna na słowa i liczby. Opowiadamy o liście króla do papieża, o mszy dziękczynnej w bazylice Świętego Piotra w Rzymie w styczniu 1515 roku i o propagandzie, która rozsławiła liczbę osiemdziesięciu tysięcy pokonanych Moskwicinów. Pokazujemy, jak to zwycięstwo pomogło rozbić sojusz Moskwy z cesarzem Maksymilianem I na zjeździe wiedeńskim w 1515 roku. W filmie pojawiają się między innymi: • hetman wielki litewski Konstanty Ostrogski, • koniuszy Iwan Czeladnin i książę Michaił Bułhakow-Golica, • król Zygmunt Stary i wielki książę Wasyl III, • hetman wojsk zaciężnych Janusz Świerczowski, Jerzy Radziwiłł i rotmistrz Wojciech Sampoliński, • biskup smoleński Warsonofiusz i namiestnik Wasyl Szujski, • kronikarze i świadkowie epoki: Zygmunt Herberstein, Maciej Stryjkowski, Marcin Bielski i Bernard Wapowski. Tam, gdzie źródła się różnią, przedstawiamy różne wersje. Dotyczy to liczebności wojsk i strat, miejsca przeprawy, przebiegu skrzydeł i roli artylerii. Opieramy się na relacjach z epoki, latopisach moskiewskich i ustaleniach współczesnych historyków. Film nie stawia żadnej ze stron w roli bohatera ani złoczyńcy. Pokazuje decyzje dowódców, ich logikę i cenę, jaką za nie zapłacono. Kanał Marka Wrońskiego to opowieści o decydujących bitwach, oblężeniach i katastrofach wojskowych od roku 1000 do końca XX wieku. Jeśli interesuje Cię historia wojskowości, dzieje Polski i Litwy w epoce Jagiellonów oraz historia Europy Środkowo-Wschodniej, zasubskrybuj kanał i zostaw komentarz. Autor: Marek Wroński © Marek Wroński. Wszelkie prawa zastrzeżone. Scenariusz, narracja, montaż i pozostałe materiały opublikowane w tym filmie są chronione prawem autorskim. Kopiowanie, rozpowszechnianie, ponowne publikowanie lub wykorzystywanie treści kanału w całości lub we fragmentach bez pisemnej zgody autora jest zabronione. #BitwaPodOrszą #Orsza1514 #KonstantyOstrogski #WielkieKsięstwoLitewskie #HistoriaPolski