Hoe een koninklijk besluit in 1969 dit mijncomplex veroordeelde tot de sloop: Le Grand-Hornu

In 1920 telde de Borinage zeventien mijnmaatschappijen en 37.447 mijnwerkers, samen goed voor bijna vijf miljoen ton kool per jaar. In 1976 sloot de laatste mijn van de streek. Vijftig jaar later ligt de werkloosheid hier nog altijd bij de hoogste van Belgie. Een ding meteen: Hornu is niet verdwenen. Er wonen ruim negenduizend mensen op nog geen zeven vierkante kilometer. Dat Hornu in 1977 een deelgemeente van Boussu werd, is een bestuurlijke fusie en geen verdwijning. Ook het complex zelf ligt er niet als ruine bij: het is gerestaureerd, en er zitten vandaag twee instellingen in, het museum voor hedendaagse kunst MAC's en het CID, met tentoonstellingen en bezoekers. Wat hier wegviel, was het bedrijf waarvoor het dorp was gebouwd. En dat bedrijf was geen gewone mijn. In 1777 gaf de abdij van Saint-Ghislain het ontginningsrecht tussen Quaregnon en Hornu weg aan een particulier. In 1810 nam de Franse industrieel Henri De Gorge de leiding over; vanaf 1812 was hij enige eigenaar. Hij bouwde een volledig mijnbedrijf als architectuurstuk: rond een ovalen binnenhof van honderdveertig bij tachtig meter kwamen de werkplaatsen, de magazijnen en de kantoren te staan, naar ontwerpen van Francois Obin en, vanaf 1825, van Bruno Renard uit Doornik. Ernaast verrees een arbeiderswijk, en over het aantal huizen zijn de bronnen het oneens: de site zelf spreekt van ongeveer 450, de vereniging voor industrieel erfgoed telt er 425, de wetenschappelijke studie 435, gebouwd tussen 1825 en 1832. Elk huis had een tuin en een broodoven; er kwamen ook een school, een hospitaal en een bibliotheek. De cijfers zijn hard. In 1832 haalde de mijn 120.000 ton boven met ongeveer 1.300 werknemers. Er waren twaalf schachten, de diepste tot 998 meter, terwijl de koollagen hier gemiddeld maar zeventig centimeter dik waren. In 1913 werkten er nog 1.055 mensen, die 215.500 ton uit een concessie van 977 hectare haalden. De Gorge stierf op 22 augustus 1832 aan cholera, zonder testament en zonder kinderen; zijn weduwe Eugenie Legrand kocht de familie uit en leidde het bedrijf tot 1843. Een koninklijk besluit van 17 november 1951 noemde de installaties verouderd en kennelijk ontoereikend. In 1954 stopte de winning. Daarna kwam het merkwaardigste deel: een koninklijk besluit voorzag in 1969 in de volledige sloop van het complex. Dat er een warenhuis zou komen, wordt vaak herhaald, maar bevestigd heb ik dat niet gekregen. Architect Henri Guchez uit Hornu kocht de ruine in 1971 voor 350.000 frank, de kostprijs van de sloop. In 1989 nam de provincie Henegouwen de site van hem over, in 1993 werd ze als monument beschermd, in 2002 opende het MAC's, en in 2012 kwam Le Grand-Hornu met drie andere Waalse mijnsites op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Wat je leert Hoe dit mijnbedrijf werkte: twaalf schachten tot 998 meter en een eigen machinewerkplaats van zeventig meter, waarin men stoommachines en later locomotieven bouwde Wat een bedrijfsstad betekende voor wie erin woonde: honderden identieke woningen met tuin en broodoven, en de boeteregisters die van 1898 tot 1953 doorlopen Hoe de Borinage leegliep: van de piek van 5,9 miljoen ton in 1927 tot de laatste sluiting in 1976, en waarom Vincent van Gogh, in 1879 lekenprediker in Wasmes, in 1880 besloot kunstenaar te worden Waarom dit complex nog staat en bijna niet: het sloopbesluit van 1969, de aankoop door Guchez in 1971, de provincie in 1989 en de werelderfgoedstatus van 2012 Educatief en historisch materiaal. Belangrijkste bronnen UNESCO Werelderfgoedlijst, dossier Major Mining Sites of Wallonia: de inschrijving van 2012, de criteria en de arbeidersstad Le Grand-Hornu en het CID, de officiele site van het complex: De Gorge, Bruno Renard, de arbeiderswijk en het sloopbesluit van 1969 Belgischesteenkoolmijnen.be, technische fiche Grand-Hornu: schachten en dieptes, de cijfers van 1832 en 1913, de concessie Patrimoine Industriel Wallonie-Bruxelles, bulletin 54 uit 2003, artikel van Assunta Bianchi: bouwgeschiedenis en de aankoop door Guchez in 1971 Rijksarchief van Belgie, inventaris Usines et Mines de Houille du Grand-Hornu 1747-1959: arbeiderswoningen, boeteregisters, sluiting van de werkplaatsen en andere bronnen #geschiedenis #Belgie #Henegouwen #GrandHornu #mijngeschiedenis ℹ️ Over deze video Educatief en historisch materiaal. Het script, het onderzoek en de montage zijn eigen werk, gebaseerd op de bronnen in de beschrijving. De visuele reconstructies en de stem van de verteller — een fictief personage — zijn gemaakt met behulp van AI, ter illustratie: dit zijn geen echte opnames of authentiek archiefbeeld. Het verhaal is vereenvoudigd voor een breed publiek en kan kleine benaderingen bevatten. Doel: informeren en herinneren.