A Cultural Paradox of 1933: Franz Völker sings Joseph Schmidt's Film Hit (Polydor - Made in Austria)

In English..... /.... Po polsku: This rare 1933 shellac record (Polydor 25122) represents a fascinating and bittersweet crossroads in vocal history. In early 1933, the legendary Jewish tenor Joseph Schmidt starred in the wildly successful sound film "Ein Lied geht um die Welt" ("A Song Goes Round the World"). The title song and its flipside, composed by Hans May, became instant national sensations. However, following the Nazi rise to power that same year, Schmidt was abruptly banned from German airwaves and recording studios. To meet the public demand for these hits, record labels like Polydor turned to "Aryan" stars—including the great Franz Völker—to cover Schmidt's repertoire. • Side A – in the video ! - : "Frag’ nicht!" (Don't Ask!) – Lied und Walzer (Matrix: 25122-A) • The Performance: Franz Völker is famously remembered as one of the ultimate dramatic Wagnerian Heldentenors of the 20th century. Hearing him tackle light, romantic Schlager music originally tailored for Joseph Schmidt’s agile, lyric-leggiero voice is a revelation. • This video features original 1933 German sheet music editions for the song, sourced directly from my private archives. • The audio for this video was captured directly using an authentic, spring-driven 1929 Electrola gramophone equipped with its original acoustic soundbox . Historical Ironies & The Fate of the Creators: • This physical copy bears the stamp "Made in Austria" on the shellac. It creates a striking historical irony: the music was recorded in Berlin by a German tenor under the shadow of the new Nazi regime, but the physical disc was manufactured in Austria—the homeland of Joseph Schmidt himself, where Schmidt was still performing these very songs to adoring crowds in late 1933. • The Forgotten Composer: The label explicitly credits "May" (Hans May). Like Joseph Schmidt, May was Jewish and was forced to flee Germany shortly after the film's release. Accompanied by the prominent Berlin-based conductor Walter Schütze and his studio orchestra, this pressing stands as a brief, paradoxical historical window where a future state-preferred German superstar was recording works written by a Jewish composer and popularized by a Jewish icon. ________________________________________ Kulturowy paradoks roku 1933: Franz Völker śpiewa filmowe szlagiery Josepha Schmidta (Polydor 25122 - wydanie austriackie) Ta rzadka płyta szelakowa z 1933 roku (Polydor 25122) to niezwykły, a zarazem pełen goryczy dokument wokalnej historii Europy. Na początku 1933 roku legendarny żydowski tenor Joseph Schmidt zagrał główną rolę w niezwykle popularnym filmie dźwiękowym (Tonfilm) „Ein Lied geht um die Welt” („Pieśń idzie w świat”). Tytułowy szlagier oraz utwory z tego filmu, skomponowane przez Hansa Maya, z miejsca stały się sensacjami. Jednak po dojściu nazistów do władzy w tym samym roku, Schmidt otrzymał natychmiastowy zakaz występów w niemieckim radiu i studiach nagraniowych. Aby zaspokoić ogromne zapotrzebowanie publiczności na te melodie, wytwórnie płytowe – w tym Polydor – angażowały do nagrań „aryjskie” gwiazdy. Wśród nich znalazł się wybitny Franz Völker, który nagrał repertuar stworzony dla Schmidta. • Strona A – prezentowana w video!: „Frag’ nicht!” (Nie pytaj!) – Lied und Walzer (Matryca: 25122-A) • Wykonanie: Franz Völker zapisał się w pamięci potomnych jako jeden z najpotężniejszych, dramatycznych wagnerowskich Heldentenorów XX wieku. Usłyszenie śpiewaka w lekkim, romantycznym repertuarze szlagierowym – skrojonym przecież pod zwinny, liryczno-lekki głos Josepha Schmidta – może okazać się prawdziwą ciekawostką. • Strona wizualna: W filmie wykorzystałem oryginalne, niemieckie wydania nutowe utworu z 1933 roku, pochodzące z mojego prywatnego archiwum. • Transfer dźwięku: Dźwięk w tym nagraniu został pozyskany bezpośrednio z autentycznego, nakręcanego korbą gramofonu Electrola z 1929 roku. Usłyszą Państwo czystą i w pełni mechaniczną akustykę przełomu lat 20. i 30. Ironia losu i dramatyczne biografie twórców: • Egzemplarz tej płyty nosi na szelaku oznaczenie „Made in Austria”. Kryje się w tym przejmujący paradoks: muzykę zarejestrowano w Berlinie, pod okiem nowo powstałego reżimu nazistowskiego, z udziałem niemieckiego tenora. Sam krążek wyprodukowano jednak w Austrii – ojczyźnie Josepha Schmidta, gdzie pod koniec 1933 roku artysta wciąż jeszcze śpiewał te same pieśni dla uwielbiających go tłumów. • Zapomniany kompozytor: Etykieta wymienia nazwisko „May” (Hans May). Podobnie jak Joseph Schmidt, May był pochodzenia żydowskiego i musiał uciekać z Niemiec wkrótce po premierze filmu. Przy akompaniamencie znakomitej berlińskiej orkiestry studyjnej pod dyrekcją Waltera Schützego, płyta ta pozostaje unikalnym oknem do tamtego czasu – do momentu, w którym przyszły oficjalny gwiazdor Trzeciej Rzeszy utrwalał na wosku dzieło żydowskiego kompozytora, rozsławione wcześniej przez żydowskiego idola. #FranzVölker #JosephSchmidt #Polydor1933 #EinLiedGehtUmDieWelt #78rpm #ShellacRecords