Alkanlar — Ümumi Formula, Homoloji Sıra, Adlandırılması, Radikallar, İzomerliyi və Quruluşu | Kimya

I HİSSƏ — MƏQALƏ Alkanlar nədir? Ümumi Formula və Karbohidrogenlər Alkanlar doymuş karbohidrogenlərdir və üzvi kimyanın əsas mövzularındandır. Onlara parafinlər də deyilir. Neftdə və təbii qazda, həmçinin bitki və heyvan qalıqlarının havasız parçalanması nəticəsində rast gəlinir. Alkanların ümumi formulu CₙH₂ₙ₊₂-dir və n natural ədəddir. n=1 olduqda CH₄ — metan, n=2 olduqda C₂H₆ — etan, n=3 olduqda C₃H₈ — propan, n=4 olduqda C₄H₁₀ alınır. Karbon sayı 1, hidrogen sayı isə 2 vahid artır. Alkanların Homoloji Sırası və Homoloji Fərq Alkanların ardıcıl nümayəndələri bir-birindən CH₂, yəni metilen qrupu qədər fərqlənir. Bu fərq homoloji fərqdir. Məsələn, metan etanın, etan propanın homoloqudur. Homoloqların quruluşu və kimyəvi xassələri oxşar, molekul tərkibi isə fərqlidir. Homoloji sıraya metan, etan, propan, pentan, heksan, heptan, oktan, nonan və dekan daxildir. Alkanların Adlandırılması və Nomenklatura Alkanların adlandırılmasında tarixi, səmərəli və beynəlxalq üsullardan bəhs olunur. İlk dörd nümayəndə metan, etan, propan və butan tarixi adlara malikdir. Sonrakılar karbon sayına uyğun adlandırılır: pentan, heksan, heptan, oktan, nonan, dekan. Beynəlxalq adlandırmada qayda ən uzun karbon zəncirinin seçilməsidir. Sonra zəncir nömrələnir, radikalların adı və mövqeyi göstərilir. Eyni radikal bir neçə dəfə təkrarlanırsa di-, tri-, tetra- kimi say bildirən hissələrdən istifadə edilir. Alkan Radikalları: Metil, Etil, Propil və Butil Alkandan bir hidrogen atomunun ayrılması nəticəsində alkil radikalı yaranır. Metandan metil, etandan etil, propandan propil radikalı alınır. Propanın müxtəlif mövqelərindən hidrogen ayrıldıqda propil və izopropil kimi radikallar fərqləndirilir. Butanda birli butil, ikili butil, üçlü butil və izobutil kimi radikal formaları mövcuddur. Radikallar şaxəli alkanların adlandırılması üçün vacibdir. Alkanların Quruluşu və İzomerliyi Alkanlarda karbon atomları sp³ hibridləşmə halındadır və valentliyi dörddür. Alkanlar açıq, şaxəsiz və ya şaxəli quruluşa malik ola bilər. Karbon atomunun birləşdiyi karbonların sayına görə birli, ikili, üçlü və dördlü karbon anlayışlarından istifadə olunur. Eyni kimyəvi formulaya malik, lakin quruluşu fərqli maddələr izomer adlanır. Alkanlarda əsas izomerlik növü quruluş izomerliyidir və xüsusilə butandan başlayaraq müşahidə olunur. C₄H₁₀ üçün şaxəsiz butan və şaxəli izobutan quruluşları mümkündür. Bu mövzular kimya testlərində vacibdir. II HİSSƏ — KEYWORD, SİNONİMLƏR VƏ TAGLAR Əsas SEO açar sözlər alkanlar, alkanlar nədir, alkanların ümumi formulu, CₙH₂ₙ₊₂, alkanların formulu, doymuş karbohidrogenlər, karbohidrogenlər, parafinlər, üzvi kimya, alkanların quruluşu, alkanların xassələri, alkanların homoloji sırası, homoloji fərq, homoloji sıra, homoloqlar, metilen qrupu, CH₂ qrupu, metan, etan, propan, butan, pentan, heksan, heptan, oktan, nonan, dekan. Alkanların adlandırılması üzrə keyword-lər alkanların adlandırılması, alkan nomenklaturası, alkanların nomenklaturası, tarixi adlandırma, trivial adlandırma, səmərəli adlandırma, rasional adlandırma, beynəlxalq adlandırma, IUPAC adlandırması, ən uzun karbon zənciri, əsas karbon zənciri, zəncirin nömrələnməsi, radikalın mövqeyi, radikalların adlandırılması, metil, etil, propil, izopropil, butil, izobutil, ikili butil, üçlü butil, birli butil, di-, tri-, tetra-, pentametil. Alkan radikalları və quruluş radikal, alkil radikalı, alkan radikalları, alkandan hidrogen ayrılması, metil radikalı, etil radikalı, propil radikalı, izopropil radikalı, butil radikalı, izobutil radikalı, birli, ikili, üçlü, dördlü karbon, karbonun valentliyi, sp³ hibridləşməsi, sp3 hibrid orbitalı, açıq zəncirli alkan, şaxəsiz alkan, şaxəli alkan. İzomerlik və test keyword-ləri alkanlarda izomerlik, alkanların izomerləri, quruluş izomerliyi, şaxələnmə izomerliyi, eyni kimyəvi formula, fərqli quruluş, butan izomerləri, normal butan, n-butan, izobutan, 2-metilpropan, şaxəli butan, şaxəsiz butan, izomer nədir, kimya testləri, alkanlar testləri, radikal testləri, DİM kimya, kimya sınağı, DİM kimya, abituriyent kimya, test həlli. Sinonimlər Alkanlar — parafinlər, doymuş karbohidrogenlər. Homoloji fərq — CH₂ fərqi, metilen fərqi. Homoloq — eyni sinfin ardıcıl nümayəndəsi. Radikal — alkil qrupu, alkil radikalı. Əsas zəncir — ən uzun karbon zənciri. Şaxəsiz alkan — normal alkan, n-alkan. Şaxəli alkan — budaqlanmış alkan. Tarixi adlandırma — trivial adlandırma. Səmərəli adlandırma — rasional adlandırma. Beynəlxalq adlandırma — sistematik və IUPAC adlandırması. İzomerlik — eyni molekul formulu, fərqli quruluş. TAGLAR #Alkanlar #AlkanlarınÜmumiFormulu #Karbohidrogenlər #Parafinlər #ÜzviKimya #HomolojiSıra #HomolojiFərq #Nomenklatura #Radikallar #Metil #Etil #Propil #İzopropil #Butil #İzobutil #Alkil #Hibridləşmə #İzomerlik #Quruluşİzomerliyi #NormalButan #İzobutan #KimyaTestləri #DİMKimya #Abituriyent #ÜzviKimyaTestləri