Hải Triều 1390: lui về giữ sông, rồi một loạt hỏa súng

Hơn trăm chiến thuyền Chiêm Thành, một chiếc chở nhà vua. Chiếc nào? Toàn thư và Cương mục cùng chép câu trả lời: một bề tôi của chính nhà vua đã chỉ cho quân Việt. Vị vua ấy là Chế Bồng Nga. Dưới triều ông, quân Chiêm Thành từng vào kinh thành Thăng Long, đốt cung điện (1371). Năm 1377, vua Đại Việt kéo quân đánh kinh đô Chiêm Thành rồi tử trận. Cuối năm 1389, quân Chiêm phá đập, xua voi chiến xông vào, quân Việt ra chặn đánh nhưng vỡ trận. Thượng hoàng sai tướng Trần Khát Chân cầm quân ra trận. Gặp quân Chiêm, Khát Chân xem xét địa thế, thấy không có nơi nào đánh được, nên lui về giữ sông Hải Triều. Ngày 23 tháng Giêng năm 1390 (âm lịch; khoảng đầu tháng Hai năm 1390, lịch Julius), Chế Bồng Nga dẫn hơn trăm chiến thuyền đến quan sát thế trận quân Việt, khi đoàn thuyền còn chưa tập hợp xong. Ba Lậu Kê, một viên quan nhỏ dưới trướng, bị nhà vua quở trách, sợ bị giết, chạy sang doanh trại quân Việt, chỉ vào chiếc thuyền sơn xanh, bảo rằng đó là thuyền của quốc vương. Trần Khát Chân ra lệnh cho hỏa súng đồng loạt nhả đạn. Theo Toàn thư và Cương mục, nhà vua trúng đạn, đạn xuyên suốt tới ván thuyền, và ông chết. Khoảng nửa đêm, thủ cấp về tới hành tại Bình Than. Thượng hoàng Trần Nghệ Tông giật mình tỉnh dậy, tưởng doanh trại bị tấn công; nghe tin thắng trận, ông nói: “Ta với Bồng Nga cầm cự nhau đã lâu, ngày nay mới được gặp nhau, có khác gì Hán Cao Tổ thấy đầu Hạng Vũ, thiên hạ yên rồi!” Về cái chết ấy, Minh sử kể khác: đại thần Các Thắng giết vua, rồi tự xưng vương. Phim kể cả hai, không coi bên nào là chắc. Mấy trăm năm sau, vua Tự Đức phê vào đoạn sử năm ấy trong Cương mục: cũng là nhờ may, không phải nhờ tài. NHỮNG ĐIỀU PHIM KHÔNG KỂ Toàn thư và Cương mục không chép Ba Lậu Kê là người đầu bếp bị đánh đòn vì món ăn; hai sách chỉ chép ông là bề tôi nhỏ, bị quở trách, sợ bị giết. Không sách nào phim dùng gọi Chế Bồng Nga là “Hồng Vương”, hay gọi hỏa súng năm 1390 là thần công. Theo Toàn thư, quân Chiêm Thành vào và đốt Thăng Long một lần (1371); các năm 1377, 1378 là đánh vào kinh sư, năm 1383 là kéo đến gần kinh thành. CHƯƠNG 0:00 Hơn trăm chiến thuyền, chiếc nào chở vua Chiêm? 0:17 Dưới triều Chế Bồng Nga, quân Chiêm đã đánh tới đâu? 0:42 Vì sao Trần Khát Chân lui về giữ sông Hải Triều? 1:02 Ai chỉ cho quân Việt chiếc thuyền sơn xanh? 1:30 Khi hỏa súng đồng loạt nhả đạn, chuyện gì xảy ra? 1:56 Nửa đêm ở Bình Than, Thượng hoàng nói gì? 2:25 Minh sử kể cái chết của vua Chiêm khác thế nào? NGUỒN Sử Việt: Đại Việt sử ký toàn thư (1479), Bản kỷ q. 7–8; Khâm định Việt sử thông giám cương mục (triều Nguyễn, 1856–1884), Chính biên q. 11. Sử Minh: Minh sử (1739), q. 324 (Chiêm Thành truyện). Lời trích Toàn thư theo bản dịch của Viện Khoa học xã hội Việt Nam (1993); câu Minh sử và lời phê của vua Tự Đức do kênh tự dịch từ chữ Hán. NHẠC (theo thứ tự trong phim) "Drums of the Deep" Kevin MacLeod (incompetech.com). Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License. http://creativecommons.org/licenses/b... "Dark Times" Kevin MacLeod (incompetech.com). Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License. http://creativecommons.org/licenses/b... "Mary Celeste" Kevin MacLeod (incompetech.com). Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License. http://creativecommons.org/licenses/b... "The Descent" Kevin MacLeod (incompetech.com). Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License. http://creativecommons.org/licenses/b... "Death of Kings" Kevin MacLeod (incompetech.com). Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License. http://creativecommons.org/licenses/b... CÁCH LÀM PHIM Tiếng động: Freesound (CC0). Bản đồ và thẻ chữ dựng bằng code; bản đồ chỉ là phỏng theo, vị trí gần đúng. ÂM THANH Lời đọc tiếng Việt. Có thêm lời đọc tiếng Anh: Cài đặt (bánh răng), bản âm thanh. #lịchsửViệtNam #HảiTriều #ChếBồngNga #TrầnKhátChân #nhàTrần Xem tiếp: Tốt Động – Chúc Động 1426: Lời can bị gạt đi, quân Minh sa vào ruộng bùn    • Ming vs Vietnam 1426: He Was Warned Not to...   Đăng ký kênh để xem trận tiếp theo:    / @daivietatwar