Poetin, Trump en Wilders: wie is er écht een fascist?

Fascisme wordt overal geroepen. Maar wat betekent het eigenlijk? En zijn Trump, Poetin of Wilders fascisten? Fascist! Het is inmiddels een woord dat in het politieke debat ongeveer overal op kan worden geplakt. Maar volgens Maarten van Rossem heeft het begrip daardoor een probleem: als iedereen fascist is, betekent het uiteindelijk niets meer. In deze aflevering van de Maarten van Rossem Podcast legt Maarten uit wat fascisme historisch gezien wél betekent. Het fascisme ontstond in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog, in een Europa dat werd geteisterd door politieke verwarring, militarisering, nationalisme en angst voor de Russische Revolutie en het communisme. Italië onder Benito Mussolini vormt daarbij het klassieke voorbeeld. Het Duitse nationaalsocialisme van Adolf Hitler vertoonde duidelijke overeenkomsten, maar volgens Maarten zijn er ook fundamentele verschillen. Vooral in radicalisme, geweld en antisemitisme. Tom Jessen vraagt door op de vraag die veel hedendaagse discussies beheerst: kunnen we moderne politici als Donald Trump, Geert Wilders of Vladimir Poetin fascistisch noemen? Maarten is daar opvallend terughoudend in. Een autoritaire of populistische politicus is niet automatisch een fascist. Fascisme heeft volgens hem specifieke kenmerken: extreem nationalisme, verheerlijking van geweld, afkeer van liberalisme en pluralisme, ondergeschiktheid van het individu aan de collectiviteit en een sterke leider die de natie zegt te belichamen. Ook de vergelijking tussen Mussolini en Hitler komt uitgebreid aan bod. Waarom was het Italiaanse fascisme minder radicaal dan het Duitse nationaalsocialisme? Wat zegt de Italiaanse koloniale politiek over fascistische machtsfantasieën? En waarom is een dictatuur nog niet automatisch een totalitaire staat? Daarna verschuift het gesprek naar hedendaagse politieke obsessies, onder meer rond moslims en ultrarechts, en naar Maartens manier van werken als schrijver. Hoe schrijf je een historisch boek zonder te verdrinken in honderden voetnoten? En waarom heeft de academische wereld volgens Maarten een nogal merkwaardige verhouding met het notenapparaat? Een aflevering over fascisme, geschiedenis, populisme, Trump, Wilders, Poetin. En vooral over waarom historische begrippen ertoe doen. #maartenvanrossem #fascisme #politiek #geschiedenis #trump #hitler #mussolini #poetin #wilders