Anesteziden Önce Ameliyat Nasıl Yapılıyordu?

Anestezi yokken insanlar nasıl ameliyat oluyordu? Aşıklı Höyük'te on bin yıl önce delinen bir kafatasından Mısır papirüsüne, ceza olarak kesilen burunlardan Bergama'daki gladyatör doktoruna, Amasyalı Şerefeddin Sabuncuoğlu'nun resimli cerrahi kitabından berber cerrahlara, kaynar yağdan "yüzde üç yüz ölüm oranlı" efsane ameliyata kadar: acısız ameliyattan önceki on bin yıl. Bir de eter, kloroform ve el yıkamanın hikâyesi. Bölümler 0:00 Paris, 1811 0:36 Kafatasındaki delik 1:40 Mısır papirüsü 2:14 Burun ameliyatı 3:02 Galenos ve gladyatörler 3:38 Acıya karşı 4:19 Sabuncuoğlu, Amasya 1465 5:14 Berber cerrahlar 5:58 Paré ve kaynar yağ 6:45 Pepys ve Hanaoka 7:36 Liston ve %300 efsanesi 8:34 Eter ve kloroform 9:45 Asıl katil: mikroplar Kaynaklar Erdal ve Erdal 2011, Anadolu'da trepanasyon (Int J Osteoarchaeology): https://avesis.hacettepe.edu.tr/yayin... Çatalhöyük'te kafatası delme (2023): https://www.benguturk.com/kultur-sana... İnka cerrahları ve İç Savaş (Smithsonian): https://www.smithsonianmag.com/smart-... Edwin Smith papirüsü: https://en.wikipedia.org/wiki/Edwin_S... Hint burun ameliyatı ve 1794 haberi (Royal College of Physicians): https://history.rcp.ac.uk/blog/singul... Uyutucu sünger: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles... "Bite the bullet" deyiminin kökeni: https://www.phrases.org.uk/meanings/6... TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sabuncuoğlu Şerefeddin": https://islamansiklopedisi.org.tr/sab... Bademci 2006, Sabuncuoğlu'nun minyatürlerinde kadın hekimler: https://revistaneurocirugia.com/en-fi... Ambroise Paré: https://www.encyclopedia.com/medicine... Samuel Pepys'in taş ameliyatı (Barbers' Company): https://barberscompany.org/on-this-da... Hanaoka Seishū (Japon Anesteziyoloji Derneği): https://anesth.or.jp/users/english/ge... Robert Liston ve "%300" hikâyesi (Clin Orthop Relat Res 2021): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles... Eterin ilk günleri (Scientific American): https://scientificamerican.com/articl... Türkiye'de ilk kloroform (Ulman 2005): https://www.em-consulte.com/article/3... Semmelweis: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/arti... #Tarih #İlginçBilgiler #Dunkel