بیماری‌های مادرزادی قلب در بزرگسالان؛ چرا بعضی نقص‌های قلبی سال‌ها پنهان می‌مانند؟ | دکتر حسن تاتاری

آیا ممکن است فردی با یک نقص مادرزادی قلب متولد شود، اما بیماری او تا ۳۰ یا ۴۰سالگی تشخیص داده نشود؟ آیا کسی که در کودکی جراحی قلب انجام داده است، پس از سال‌ها همچنان به پیگیری نیاز دارد؟ تنگی نفس، خستگی، تپش قلب یا کاهش توان فعالیت در بزرگسالی می‌تواند با یک بیماری مادرزادی قلب ارتباط داشته باشد؟ در این گفت‌وگو، دکتر حسن تاتاری، جراح قلب از انستیتو قلب و عروق شهید رجایی، درباره بیماری‌های مادرزادی قلب در بزرگسالان، دلایل تشخیص دیرهنگام، عوارض احتمالی در سال‌های بعد و روش‌های درمان و پیگیری توضیح می‌دهد. بیماری مادرزادی قلب به نقصی ساختمانی یا عملکردی گفته می‌شود که از زمان تولد وجود داشته است. بعضی بیماران در کودکی تشخیص داده و درمان می‌شوند، اما گروهی ممکن است تا بزرگسالی از بیماری خود آگاه نباشند. برخی افراد نیز با وجود جراحی یا مداخله درمانی موفق در دوران کودکی، در سال‌های بعد با مشکلات باقی‌مانده یا عوارض دیررس روبه‌رو می‌شوند. سوراخ بین دهلیزها یا ASD، بعضی سوراخ‌های بین بطن‌ها یا VSD، دریچه آئورت دولتی، تنگی مادرزادی آئورت یا کوآرکتاسیون، بازماندن مجرای شریانی یا PDA و برخی ناهنجاری‌های قلبی و عروقی ممکن است در مواردی دیر تشخیص داده شوند. کوچک‌بودن نقص، خفیف‌بودن علائم و سازگاری تدریجی بدن می‌تواند باعث شود بیماری برای سال‌ها پنهان بماند و با افزایش سن، فعالیت بدنی، بارداری یا ایجاد عوارض خود را نشان دهد. علائم بیماری‌های مادرزادی قلب در بزرگسالان همیشه اختصاصی نیستند. تنگی نفس هنگام فعالیت، خستگی زودرس، کاهش توان ورزش یا پیاده‌روی، تپش قلب، درد قفسه سینه، سرگیجه یا غش، کبودی لب‌ها و انگشتان، ورم پاها و بروز بعضی مشکلات قلبی یا مغزی در سن پایین می‌توانند نیازمند بررسی باشند. شدت علائم نیز همیشه نشان‌دهنده شدت نقص نیست و برخی بیماران با وجود بیماری مهم، برای مدتی نشانه واضحی ندارند. تشخیص براساس شرح حال دقیق، سوابق دوران کودکی، معاینه و بررسی‌های تخصصی انجام می‌شود. نوار قلب و اکوکاردیوگرافی از ارزیابی‌های اولیه مهم هستند، اما بسته به نوع بیماری ممکن است هولتر ریتم، تست ورزش، سی‌تی‌اسکن قلب، ام‌آر‌آی قلب یا کاتتریسم نیز لازم باشد. هدف فقط پیدا‌کردن یک نقص ساختمانی نیست؛ عملکرد عضله و دریچه‌های قلب، فشار عروق ریوی، اندازه حفره‌های قلب، وضعیت آئورت و احتمال آریتمی نیز باید ارزیابی شوند. در این برنامه به پرسش‌های مهم بیماران و خانواده‌ها پاسخ داده می‌شود: بیماری مادرزادی قلب در بزرگسالان دقیقاً چیست؟ کدام نقص‌های قلبی ممکن است تا بزرگسالی پنهان بمانند؟ چرا بعضی بیماران در کودکی هیچ علامت مشخصی ندارند؟ تنگی نفس، تپش قلب، کبودی یا خستگی چه زمانی اهمیت بیشتری دارند؟ بیماری‌های مادرزادی قلب در بزرگسالان چگونه تشخیص داده می‌شوند؟ آیا جراحی قلب در کودکی به‌معنای درمان کامل و پایان پیگیری است؟ یکی از باورهای نادرست این است که جراحی قلب در دوران کودکی همیشه به‌معنای درمان کامل و همیشگی است. بسیاری از بیماران پس از درمان، زندگی فعال و طبیعی دارند؛ اما ممکن است در سال‌های بعد با تنگی یا نارسایی دریچه، باقی‌ماندن بخشی از نقص، اختلال ریتم قلب، افزایش فشار عروق ریوی، گشادشدن آئورت یا کاهش عملکرد قلب روبه‌رو شوند. بنابراین حتی فردی که هیچ علامتی ندارد، نباید پیگیری تخصصی را خودسرانه قطع کند. انتخاب درمان برای همه بیماران یکسان نیست. بعضی افراد فقط به مراقبت و ارزیابی منظم نیاز دارند، برخی به دارو و گروهی به مداخله با کاتتر یا جراحی احتیاج پیدا می‌کنند. تصمیم درمان به نوع و شدت نقص، علائم بیمار، عملکرد قلب، وضعیت دریچه‌ها و عروق، فشار ریوی، سن و بیماری‌های همراه بستگی دارد. در موارد پیچیده، تصمیم‌گیری مشترک متخصص بیماری‌های مادرزادی قلب بزرگسالان، متخصص قلب، جراح قلب، متخصص تصویربرداری و سایر اعضای تیم درمان اهمیت دارد. موضوع ورزش نیز باید برای هر بیمار به‌صورت جداگانه بررسی شود. بسیاری از بیماران می‌توانند فعالیت بدنی مناسبی داشته باشند، اما شدت ورزش باید با نوع بیماری، عملکرد قلب، فشار عروق ریوی و احتمال آریتمی هماهنگ باشد. محدودکردن بی‌دلیل فعالیت می‌تواند کیفیت زندگی را کاهش دهد و از طرف دیگر، ورزش سنگین و بدون ارزیابی نیز ممکن است برای بعضی بیماران مناسب نباشد. زنان مبتلا به بیماری مادرزادی قلب نیز ممکن است بتوانند بارداری موفقی داشته باشند، اما بارداری فشار بیشتری بر قلب و گردش خون وارد می‌کند. بررسی پیش از بارداری، ارزیابی خطر برای مادر و جنین، بازبینی داروها و برنامه‌ریزی مشترک با متخصص قلب و زنان ضروری است. در بعضی بیماری‌های پرخطر، ممکن است پیش از بارداری به درمان یا مراقبت‌های ویژه نیاز باشد. اگر در کودکی جراحی یا آنژیوگرافی درمانی قلب انجام داده‌اید، مدارک پزشکی، گزارش عمل، تصاویر و اطلاعات مربوط به نوع بیماری خود را نگهداری کنید. مراجعه به مرکز تخصصی، انجام بررسی‌های دوره‌ای و توجه به علائم جدید می‌تواند به شناسایی زودهنگام عوارض و انتخاب زمان مناسب درمان کمک کند. مهمان: دکتر حسن تاتاری، جراح قلب، انستیتو قلب و عروق شهید رجایی میزبان: دکتر اکبر نیک‌پژوه اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان سابقه بیماری مادرزادی قلب، جراحی قلب در کودکی یا مداخله با کاتتر دارید، این گفت‌وگو را ببینید و برای افرادی که ممکن است به آن نیاز داشته باشند ارسال کنید. برای مشاهده گفت‌وگوهای علمی و قابل‌فهم پزشکی، کانال یوتیوب دکتر نیک‌پژوه را دنبال کنید. مطالب این برنامه با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده‌اند و جایگزین معاینه، تشخیص، پیگیری یا توصیه اختصاصی پزشک معالج نیستند. #بیماری_مادرزادی_قلب #قلب_بزرگسالان #جراحی_قلب #سوراخ_قلب #تنگی_نفس #تپش_قلب #AdultCongenitalHeartDisease #CongenitalHeartDisease #CardiacSurgery #RajaieCardiovascularInstitute #DrHassanTatari #DrNikPezhouh