احیای قلبی‌ریوی؛ اگر کسی ناگهان بیهوش شد، در دقایق اول چه کنیم؟ دکتر محمدضیا توتونچی قربانی

اگر فردی ناگهان مقابل شما بیهوش شود، از کجا بفهمید دچار ایست قلبی شده است؟ آیا باید نبض او را پیدا کنید؟ ماساژ قلبی را چگونه شروع کنید و دستگاه شوک خودکار یا AED چه کمکی به نجات بیمار می‌کند؟ در ایست قلبی، گردش مؤثر خون متوقف می‌شود و مغز و اندام‌های حیاتی اکسیژن کافی دریافت نمی‌کنند. در چنین شرایطی، تشخیص سریع، تماس فوری با اورژانس ۱۱۵، شروع ماساژ قلبی باکیفیت و استفاده زودهنگام از دستگاه AED در صورت دسترسی، می‌توانند احتمال نجات را افزایش دهند. در این گفت‌وگوی علمی و کاربردی، دکتر محمدضیا توتونچی قربانی، استاد، متخصص بیهوشی و فلوشیپ بیهوشی قلب در انستیتو آموزشی، تحقیقاتی و درمانی قلب و عروق شهید رجایی، مفهوم احیای قلبی‌ریوی یا CPR، علل ایست قلبی، نحوه تشخیص و اقدامات ضروری دقایق نخست را توضیح می‌دهد. در این برنامه به پرسش‌های مهم زیر پاسخ داده می‌شود: احیای قلبی‌ریوی چیست و با چه هدفی انجام می‌شود؟ ایست قلبی چه تفاوتی با حمله یا سکته قلبی دارد؟ چگونه ایست قلبی را از غش یا تشنج تشخیص دهیم؟ چه بیماری‌ها و اتفاق‌هایی ممکن است باعث ایست قلبی یا تنفسی شوند؟ از کجا بفهمیم فرد بیهوش به احیا نیاز دارد؟ پس از مشاهده فرد بیهوش، نخستین اقدامات را با چه ترتیبی انجام دهیم؟ اقدامات پایه حفظ حیات یا BLS شامل چه مراحلی است؟ ماساژ قلبی صحیح چگونه انجام می‌شود؟ آیا فرد آموزش‌ندیده می‌تواند فقط ماساژ قلبی انجام دهد؟ تنفس مصنوعی چه زمانی اهمیت بیشتری دارد؟ دستگاه شوک خودکار یا AED چیست و چگونه استفاده می‌شود؟ تفاوت BLS و ACLS چیست؟ چه اشتباهاتی کیفیت احیا را کاهش می‌دهند؟ چگونه می‌توان نتایج احیا را در جامعه و مراکز درمانی بهتر کرد؟ ایست قلبی با حمله قلبی یکسان نیست. حمله قلبی معمولاً در اثر انسداد یکی از عروق خون‌رسان قلب ایجاد می‌شود، اما در ایست قلبی، فعالیت مؤثر قلب و گردش خون متوقف می‌شود. حمله قلبی می‌تواند در بعضی بیماران به ایست قلبی منجر شود، اما هر حمله قلبی به ایست قلبی تبدیل نمی‌شود. اگر فرد به صدا و تحریک پاسخ نمی‌دهد و تنفس طبیعی ندارد یا فقط نفس‌های بریده‌بریده و گازگاز دارد، باید احتمال ایست قلبی را جدی گرفت. فرد آموزش‌ندیده نباید زمان زیادی را برای پیداکردن نبض تلف کند. بعضی بیماران در شروع ایست قلبی حرکاتی شبیه تشنج دارند؛ بنابراین وجود چند حرکت غیرطبیعی یا نفس‌های گازگاز نباید باعث تأخیر در تماس با اورژانس و شروع احیا شود. ترتیب اقدامات اولیه: ابتدا از ایمن‌بودن محل برای خود، بیمار و اطرافیان مطمئن شوید. پاسخ‌دهی و تنفس طبیعی فرد را سریع بررسی کنید. از اطرافیان کمک بخواهید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. تلفن را روی حالت بلندگو قرار دهید و از راهنمایی اپراتور استفاده کنید. اگر دستگاه AED در محل وجود دارد، از فرد دیگری بخواهید آن را بیاورد. ماساژ قلبی را بدون اتلاف وقت شروع کنید. برای ماساژ قلبی بزرگسال، فرد باید به پشت روی سطحی نسبتاً سفت قرار بگیرد. دست‌ها در مرکز قفسه سینه گذاشته شوند، بازوها صاف بمانند و فشارها سریع و محکم انجام شوند. سرعت مناسب حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ فشار در دقیقه و عمق فشردن قفسه سینه در بزرگسال حدود پنج تا شش سانتی‌متر است. پس از هر فشار باید اجازه داد قفسه سینه کاملاً به حالت اولیه بازگردد و وقفه‌ها تا حد امکان کوتاه باشند. در ایست قلبی ناگهانی یک بزرگسال، فردی که آموزش ندیده یا نمی‌تواند تنفس مصنوعی انجام دهد، می‌تواند احیای فقط با دست را آغاز کند. انجام ماساژ قلبی پیوسته بسیار بهتر از بی‌اقدام‌ماندن است. فرد آموزش‌دیده می‌تواند ماساژ و تنفس مصنوعی را با نسبت ۳۰ فشار به دو تنفس انجام دهد. تنفس مصنوعی در ایست‌های ناشی از خفگی، غرق‌شدگی، مشکلات تنفسی و در کودکان اهمیت بیشتری دارد. دستگاه AED برای بررسی ریتم قلب و اعلام نیاز به شوک طراحی شده است. دستگاه را روشن کنید، پدها را مطابق تصویر روی قفسه سینه بچسبانید و از پیام‌های صوتی آن پیروی کنید. BLS شامل تشخیص سریع ایست قلبی، فعال‌کردن اورژانس، ماساژ قلبی باکیفیت، تنفس در افراد آموزش‌دیده و استفاده از AED است. ACLS را تیم درمانی آموزش‌دیده با تحلیل ریتم، شوک در ریتم‌های قابل‌شوک، مدیریت پیشرفته راه هوایی، دسترسی عروقی، داروها و درمان علت‌های برگشت‌پذیر انجام می‌دهد. با ورود تیم اورژانس، اقدامات پایه نباید بی‌دلیل متوقف شوند. ترس از آسیب‌زدن به بیمار، تأخیر برای یافتن نبض، قطع مکرر ماساژ، فشارهای سطحی، دیر تماس‌گرفتن با اورژانس و دیر استفاده‌کردن از AED از مشکلات مهم احیا هستند. ممکن است در جریان ماساژ قلبی به دنده یا قفسه سینه آسیب وارد شود، اما در فرد بیهوشی که تنفس طبیعی ندارد، خطر تأخیر در احیا بسیار مهم‌تر است. احیا را تا رسیدن نیروهای اورژانس، بازگشت تنفس و علائم حیات، ناتوانی کامل فرد احیاکننده یا ناامن‌شدن محل ادامه دهید. اگر چند نفر حضور دارند، بهتر است در صورت خستگی و با حداقل وقفه جای فرد ماساژدهنده عوض شود. مهمان: دکتر محمدضیا توتونچی قربانی، استاد، متخصص بیهوشی و فلوشیپ بیهوشی قلب، انستیتو آموزشی، تحقیقاتی و درمانی قلب و عروق شهید رجایی میزبان: دکتر اکبر نیک‌پژوه محل ضبط: دفتر سلامتی و پیشگیری بالینی، میدان فاطمی تهران این ویدئو برای آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین شرکت در دوره عملی و معتبر احیای قلبی‌ریوی نیست. روش احیای کودک و نوزاد با بزرگسال تفاوت‌هایی دارد و باید به‌صورت جداگانه و عملی آموزش داده شود. در مواجهه با فرد بیهوش، از راهنمایی تلفنی اورژانس ۱۱۵ پیروی کنید. #دکتر_محمدضیا_توتونچی_قربانی #دکتر_اکبر_نیک_پژوه #انستیتو_قلب_و_عروق_شهید_رجایی #احیای_قلبی_ریوی #احیای_قلبی #ماساژ_قلبی #ایست_قلبی #حمله_قلبی #تنفس_مصنوعی #اورژانس_۱۱۵ #کمک_های_اولیه #دستگاه_شوک #CPR #CardiacArrest #HandsOnlyCPR #ChestCompressions #BLS #ACLS #AED #FirstAid #Resuscitation