Vol.222 | ថ្ងៃកំណើតព្រះសង្ឃ ដោយលោកគ្រូ ធម្មាចារ្យ កែវ វិមុត្ត

Vol.222 | ថ្ងៃកំណើតព្រះសង្ឃ ដោយលោកគ្រូ ធម្មាចារ្យ កែវ វិមុត្ត នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះត្រៃបិដកមិនបានកត់ត្រាអំពី «ថ្ងៃកំណើត» (ថ្ងៃប្រសូត) របស់ព្រះសង្ឃគ្រប់អង្គនោះទេ ប៉ុន្តែបានកត់ត្រាយ៉ាងច្បាស់អំពីថ្ងៃកំណើតរបស់ ព្រះសង្ឃដំបូងគេបង្អស់ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា គឺ ព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញត្ថេរ ដែលបានបួសនៅ ថ្ងៃ ១៥ កើត ខែអាសាឍ (ថ្ងៃបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា)។ ការកើតជាព្រះសង្ឃដំបូងក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃ ១៥ កើត ខែអាសាឍ (ពីរខែក្រោយពីព្រះពុទ្ធអង្គបានត្រាស់ដឹង)។ ទីកន្លែង៖ ព្រៃឥសិបតនមិគទាយវន ជិតក្រុងពារាណសី។ ហេតុការណ៍៖ បន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់សម្តែងព្រះធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ ចប់ ព្រហ្មចារី កោណ្ឌញ្ញ (កោណ្ឌញ្ញព្រាហ្មណ៍) បានសម្រេចធម្មចក្ខុ (ភ្នែកធម៌) គឺសោតាបត្តិផល។ លោកបានទូលសូមបួស ហើយព្រះពុទ្ធទ្រង់បានប្រោសបួសឲ្យដោយវិធី «ဧហិភិក្ខុឧបសម្បទា» (ការបួសដោយព្រះពុទ្ធទ្រង់ហៅថា "ចៅចូរមកជាភិក្ខុមក")។ សារសំខាន់៖ ការកើតឡើងនៃព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញជាភិក្ខុ ធ្វើឲ្យ ព្រះរតនត្រ័យ (ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ) កើតឡើងគ្រប់បរិបូរណ៍ជាលើកដំបូងនៅក្នុងលោក។ ការយោងក្នុងព្រះត្រៃបិដក រឿងរ៉ាវនៃការកើតឡើងនៃព្រះសង្ឃដំបូងនេះ មានកត់ត្រានៅក្នុងព្រះត្រៃបិដកភាគច្រើន រួមមាន៖ ព្រះវិន័យបិដក មហាវគ្គ (ភាគ ៦)៖ ត្រង់ «ធម្មចក្កប្បវត្តនកថា» កត់ត្រាអំពីការសម្តែងធម៌ និងការប្រោសបួសព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញដោយវិធីဧហិភិក្ខុឧបសម្បទា។ ព្រះសុត្តន្តបិដក សំយុត្តនិកាយ មហាវារវគ្គ (ភាគ ៣៩)៖ ត្រង់ «ធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ» កត់ត្រាអំពីការដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់លោក និងពាក្យឧទានរបស់ព្រះភាគថា «អញ្ញាសិ វត ភោ កោណ្ឌញ្ញោ» (កោណ្ឌញ្ញបានដឹងហើយតើ) ដែលជាប្រភពនៃនាម «អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញ»។