अंजनडोह किल्ला | अंजनडोह | करमाळा | सोलापूर | Anjandoh Fort | Anjandoh Gaon | Karmala | Solapur |

अंजनडोह हे गाव तालुका करमाळा आणि जिल्हा सोलापूर या ठिकाणी आहे अंजनडोहला जाण्यासाठी आपणाला पुण्याहून दौंड मार्गे 145 किलोमीटर लांब अंतरावर आहे गावातून अंजनडोह किल्ला नजरेस पडतो गावातून अंजनडोह किल्ला आपणाला दहा मिनिटाच्याा अंतरावर आहे गावातून आपण निघाल्यानंतर आपणाला धर्मादेवीचे मंदिर आहे व धर्मादेवीच्या मंदिरापासून आपणाला सरळ पुढे गेल्यानंतर लगेच डाव्या हाताला एक बारव आहे पुढे गेल्यानंतर आपणाला लगेच विहिर विहिरीपासून लगेच आपणाला डाव्या साईडला एक कच्चा रोड गेला आहे व कच्चा रोडने गडाच्या पायथ्यापाशी पोहोचून जातो. आणि तिथून आपण गाडी लावून एक पाच मिनिटांची सोपी चढायचं करून आपण गडावर पोहोचून जातो. गडावर प्रथम गेल्यानंतर आपणाला भव्य महादरवाजा पाहायला भेटतो गोमुखी पद्धतीचा असणारा हा महादरवाजा आहे व गोमुखी पद्धतीच्या महादरवाजातून आत गेल्यानंतर आपणाला समोर पाहायला भेटते धर्मदेवीचे मूळ देवस्थान व देवस्थानाच्या या मंदिराच्या समोरच्या बाजूस आपणाला एक दरवाजा आहे खूपच सुंदर दरवाज्याच्या खास वैशिष्ट्य म्हणजे ज्या ठिकाणी pahrekari बसण्यासाठी देवड्या आहेत त्या देवड्यामध्ये आपणाला एक घोड्याचे शिल्प तोंड काढलेले पाहायला भेटते व त्याच्या वरच्या बाजूस पाहिला भेटतात एक जंग्या किंवा ठेवण्यासाठी एक खिडकी ठेवण्यासाठी एक खिडकीवर आहे व त्याच्या पुढे गेल्यानंतर आपणाला पश्चिम बाजू दक्षिण बाजूला एक छोटासा दरवाजा आहे दरवाज्याच्या बाहेर पडल्यानंतर दोन बुरुज आपणाला दोन्ही बाजूला पाहायला भेटतात गडाला एकूण चार भक्कम असे बुरुज पाहायला भेटतात व ते पाहून झाल्यानंतर ठीक ठिकाणी आपणाला व पाठीमागील बाजूस गेल्यानंतर आपणाला बुर्जावर चढण्यासाठी सुंदर अशा पायऱ्या आहेत व पायऱ्या वर चढून गेल्यानंतर आपण पूर्ण किल्ला एका नजरेच्या टप्प्यात पाहायला भेटतो पाठीमागचे बुरुज व आपणाला किल्ल्यामध्ये एक सदर आहे ती पाहायला भेटते व सदरीच्या पुढच्या बा जूस आपणाला एक पाणी साठवण्याची जागा पाहायला भेटते असा हा किल्ला आहे साधारण किल्ला पाण्यासाठी आपणाला अर्ध्या तासाची वेळ पुरेशी होऊन जाते आपण किल्ला आणि दोन बुरुज तसेच गावांमध्ये असणारे इतर अवशेष तसेच तटबंदी बुरुज वकिल्ला आणि दोन बुरुज तसेच गावांमध्ये असणारे इतर अवशेष तसेच तटबंदी बुरुज वस्ती सुद्धा पहावी आता आपण या किल्ल्याच्या थोडक्यात इतिहास पाहून मध्ययुगीन महाराष्ट्रातील मातब्बर घराण्यांमध्ये शिंदे घराण्याचा समावेश होतो अंजन डोळे नेमाजीराव शिंदे यांचे मूळ गाव या घरात या गावची पाटील की शिंदे घराण्याकडेती शिवाजीराव शिंदे यांच्या आश्रम पत्रात वतनी गाव म्हणून अंजनडोह गावाचा उल्लेख येतो अत्यंत पराक्रमी अशा शिंदे घराण्यातील नेमाजी राव शिंदे यांच्या नावाचा उल्लेख कृष्णाजी अनंत सभासद मुलगायांच्या नावाचा उल्लेख कृष्णाजी अनंत सभासद रचित शिवछत्रपतीचे चरित्र पृष्ठ ८१ यात शिलेदार व मूलकाची सुभेदार यांच्या यादीतव इतर ग्रंथात आलेला आहे छत्रपती राजाराम महाराजांच्या काळात निमाजीराव शिंदे हे प्रसिद्ध झाले महाराष्ट्रात औरंगजेबाच्या फौजांचा पराभव करण्याकडे जी सरदार मंडळी गुंतली होती त्यात यांचा एक समावेश आहे एक प्रमुख होते त्यांनीव इतर ग्रंथात आलेला आहे छत्रपती राजाराम महाराजांच्या काळात निमाजीराव शिंदे हे प्रसिद्ध झाले महाराष्ट्रात औरंगजेबाच्या फौजांचा पराभव करण्याकडे जी सरदार मंडळी गुंतली होती त्यात यांचा एक समावेश हे एक प्रमुख होते त्यांनीआठ हजार फौजेसह खानदेशात घुसून नंदुरबार शिरपूर थाळनेर वगैरे गावी लुटली धारणे जवळ मोगलांचा सरदार हुसेनली याचा पराभव करून केले व जबरी खंडणी वसूल केली आणि सुटका केली पुढील वर्षी राजाराम महाराजांनी गंगातली खानदेश वराड पर्यंत जी मोहीम केली त्यात नेमाजी रावपुढील वर्षी राजाराम महाराजांनी गंगातली खानदेश वराड पर्यंत जी मोहीम केली त्यात नेमाजीपुढील वर्षी राजाराम महाराजांनी गंगातली खानदेश वराड पर्यंत जी मोहीम केली त्यात नेमाजीराव देखील होतेमोहिमेवरून परत येताना राजाराम महाराजांनी प्रत्येक प्रांतात आपल्या एका सरदाराची नेमणूक केली त्यात नेमाजीराव शिंदे यांच्याकडे खानदेश आलममहाराणी ताराबाई यांच्या काळात नर्मदा नदी पार करून नेमाजीराव शिंदे यांनी उत्तरेत मोगलांचे अनेक प्रांतावर भगवा झेंडा फडकवला माळवा प्रांतातील उज्जैन काळाबाग इत्यादी प्रांतावर नेमाजींनी आपली निर्माण केला घनमी काव्याने लढणारे नेमाजी शत्रू पक्षावर आचार्य खाल्ला करून गनिमांकडून आपल्या लोकांचेुकसान खजिना घेऊन पसारवत खानदेशात मोगलांवर प्रचंड विजय मिळवून नेमाजींनी वराड व आक्रमण केले मोगल बातमी पत्रात नेमाजी शिंदे चाळीस हजार व पायदळासह वऱ्हाड मध्ये दाखल झाले याची नोंद आहे मुलांचा वराडचा सुभेदार गजीउद्दीन फिरोज जंगल याचा नायक रुस्तमखान हा प्रचंड सैन्याचा नेमाजीवर चालून आला नेमाजीच्या बहुजन हिमोग्ल्यांचा जबरदस्त पराभव केला रुस्तम कान जखमी होऊन मराठ्यांच्या कैदेत सापडला दोन हजार मोगली स्वार या लढाईत ठार झाले मार्च 1704 मध्ये नेमाजीं नीखजिना स्वराज्यात आणला पुढे शाहू महाराजांची सुटका होईपर्यंत नेमाजी राजे बहुदा खानदेशातच सुभेदार असावेत शाहू महाराज दक्षिणेत आले त्यावेळी त्यांना प्रथम मिळालेल्या मंडळीत नेमाजी राजे ही होते शाहू महाराजांच्यामहाराजांच्या तर्फे नेमाजींनी अनेक युद्धात भाग घेतला बहादूर शालाने काम बक्षावरील स्वारी शाहू महाराजांची मदत केलीमदत मागितली असता शाहू महाराजांच्या आदेशानुसार बहादूरच्या आज मदत म्हणून नेमानींची ग घेतला हैदराबाद म्हणजे एक चढाई करून कामाक्षाचा शेवट हुसेन अली दख्खनचा सुभेदार होण्यास आला असता बुऱ्हानपुरासयाची हुसेन ची लढाई झाली त्यावेळी नेमाजी #anjandohfort #anjandohkilla #anjandohgad #anjanoh #anjandohgadkot #anjandohgiridurgfort #fortsininsolapurdistrict #temburnifort #moholfort #madhafort #begampurfort #machnurfort #mangalwedhafort #sangolafort #pilivfort #dhotrifort #solapurbhuikotfort #akalkottfort #kugaonfort