جاسوس شتر سوار گیوه پوش در ایران چه می کرد؟ | اپیزود چهل و پنجم رادیوچه

چطور یک کلمۀ اضافه در رادیو بی‌بی‌سی، سرنوشت ایران را تغییر داد؟ نیمه‌شب ۲۴ مرداد ۱۳۳۲؛ ویلایی خلوت در کلاردشت. شاه با دست‌های لرزان به رادیو بی‌بی‌سی گوش می‌دهد. معمارِ این صحنه، نه ژنرال بود و نه یک مأمور اطلاعاتی مثل جیمز باند؛ زنی ۴۱‌ساله و استاد دانشگاه «لندن» به‌نام آن لمبتون. در این قسمت از «رادیوچه» به‌سراغ شرق‌شناسی رفته‌ایم که با شتر و گیوه به اعماق روستاهای ایران رفت، گسل‌های روانی ما را نقشه‌برداری کرد و از دانشش، سلاحی برای استعمار ساخت. او به لندن ثابت کرد حمله نظامی، مصدق را قهرمان می‌کند؛ باید او را با هزاران زخم داخلی فرسود. و شبکه‌ای طراحی کرد که حتی با اخراج همۀ دیپلمات‌های انگلیسی، زنده ماند. لمبتون مُرد؛ اما نقشه‌اش روی میز ماند. جنگ که جواب ندهد، کودتا می‌آید؛ کودتا که کُند شود، جنگ برمی‌گردد. هفتادسال است ابزار عوض می‌شود، اما دست روی همان شکاف‌هاست: ترس، شایعه، وحشت اقتصادی. تا این درزها باز باشد، همیشه یکی از بیرون، از همین شکاف‌ها وارد می‌شود و اراده‌مان را می‌شکند.