درس 15: بررسی قاعده: الجمع مهما امکن اولی من الطرح - استاد: حجت الاسلام والمسلمین آقای محمدهادی نبوی

استاد درس را از این عبارت شروع می‌کند: «و حينئذ، فإن كان لأحد الظاهرين مزيّة و قوّة على الآخر ـ ...». بارها اشاره گردید که مرحوم شیخ انصاری با جمع تبرعی یا همان جمع عقلی مخالف است و در این راستا با ایشان سایر علما نیز هم‌نظر هستند؛ منتها بازهم در فقه، آن هم در برخی موارد از جمع تبرعی استفاده شده است. مرحوم شیخ بعد از مباحث مفصّل راجع به جمع تبرعی، صور مسئله را ترسیم کرد و در مجموع سه حالت را برای این جمع به تصویر کشید. یک حالت این بود که در هر دو خبر تصرف شود و میان هر دو با استحسانات عقلی جمع انجام گیرد و این جمع را تبرعی دانست و آن را باطل اعلان کرد. حالت دوّم این بود که فقیه در یکی از دو خبر متعارض به صورت معیّن تصرف می‌کند؛ مثلاً دو خبر وجود دارد: یکی نص و دیگری ظاهر، در اینجا در ظاهر تصرف می‌شود و مشکل تعارض حل و فصل می‌گردد و این جمع عرفی است. حالت سوم این است که دو حدیث باهم تعارض دارند و حل تعارض متوقف بر یکی از دو حدیث بدون تعیین است. به این معنا، به هر کدام از این دو حدیث بدون اینکه مشخص شود کدام حدیث است تصرف شده و مشکل تعارض برطرف گردد. در این میان قسم سوم از اهمیت بیشتری برخوردار است و به دو گروه تقسیم می‌شود که در یکی تعارض میان اظهر و ظاهر و در دیگری تعارض میان دو ظاهر است. به همین جهت مرحوم شیخ انصاری برای حالت سوم، دو مثال ذکر می‌کند، سپس حکم آن را بیان می‌نماید. مثال اوّل، مربوط به عام و خاص من وجه است. در عموم و خصوص من وجه، دلیلین دو ماده افتراق و یک ماده اجتماع دارند و در واقع تعارض در همان ماده اجتماع است و در دو ماده افتراق نیست. مثلاً گفته می‌شود: «اکرم العلما» و «لاتکرم الفساق». در ماده افتراق اوّل، عالم هست و فاسق نیست؛ «اکرم العلما» می‌گوید اکرام واجب است و «لاتکرم الفساق» نسبت به او ساکت است. ماده افتراق دوّم، عالم نیست و فاسق است؛ «لاتکرم الفساق» می‌گوید اکرام حرام است و «اکرم العلما» نسبت به او ساکت است. ماده اجتماع، هم عالم است و هم فاسق؛ مثلاً عمرو عالم فاسق است و در اینجا «اکرم العلما» می‌گوید اکرام واجب است و «لاتکرم» می‌گوید اکرام حرام است. از این روشن می‌شود که تنافی بین عام و خاص من وجه در ماده اجتماع است. 00:00 آغاز درس و مقدمه 00:55 شروع بحث «فإن کان لأحد الظاهرین مزیّة و قوّة» 01:02 مخالفت شیخ انصاری با جمع تبرعی و عقلی 02:15 بیان اقسام سه‌گانه جمع 04:20 قسم اول؛ جمع تبرعی و تصرف در هر دو دلیل 06:55 قسم دوم؛ جمع عرفی میان نص و ظاهر 09:10 قسم سوم؛ جمع در صورت عدم تعیین یکی از دو دلیل 11:35 تقسیم قسم سوم به اظهر و ظاهر و ظاهرین 13:20 مثال اول؛ تعارض عام و خاص من وجه 15:10 بررسی ماده افتراق اول در «اکرم العلما» 17:05 بررسی ماده افتراق دوم در «لاتکرم الفساق» 19:12 بررسی ماده اجتماع و محل اصلی تعارض 21:30 امکان یا عدم امکان جمع در عامین من وجه 23:40 نتیجه بحث و ادامه بررسی اقسام تعارض 25:20 پایان درس #اصول_فقه #رسائل #شیخ_انصاری #جمع_تبرعی #جمع_عرفی #عام_و_خاص #عموم_و_خصوص_من_وجه #تعارض_ادله ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 🔗 دسترسی به تمام جلسات:    • فارسی- فرائد الأصول؛ تعادل و تراجیح- استاد...   ✅ سابسکرایب برای دروس جدید:    / @imamhussainfoundation