Ay Kateeb e Taqdeer ای کاتب تقدیر

«ای کاتبِ تقدیر»؛ یک ترانهٔ جاودانه در جامه‌ای تازه در تاریخ موسیقی کلاسیک و سینمای هند، نام کوندن لعل سایگال (K. L. Saigal) جایگاهی ویژه و فراموش‌نشدنی دارد؛ هنرمندی که شیوهٔ آوازخوانی‌اش نه‌تنها بر نسل خود، بلکه بر بسیاری از خوانندگان پس از خودش نیز تأثیر گذاشت. یکی از نمونه‌های برجستهٔ هنر او، ترانهٔ معروف «Aye Kaatib-e-Taqdeer Mujhe Itna Bata De» از فیلم My Sister محصول سال ۱۹۴۴ است؛ اثری با شعر پاندیت بُهُوشَن و در اصل آهنگسازی پانکج مالیک. این ترانه در ظاهر یک ناله و پرسش از سرنوشت است؛ اما در عمق خود، گفت‌وگویی عاطفی میان انسان و تقدیر است. گوینده از سرنوشت می‌پرسد: چرا با من خشمگینی؟ چه گناهی کرده‌ام که سهم دیگران شادی و سهم من درد، رنج و اندوه شده است؟ همین مضمون ساده، اما عمیق، سبب شده است که شعر پس از گذشت بیش از هشتاد سال هنوز تازگی و تأثیر خود را حفظ کند. در واقع، سایگال شعر را صرفاً نمی‌خوانَد؛ او شعر را زندگی می‌کند. وقتی جملهٔ «کیا مَینِ کیا هَی؟» دوباره و دوباره با حالت‌های مختلف ادا می‌شود، شنونده احساس می‌کند که خواننده واقعاً در برابر تقدیر ایستاده و پاسخ می‌طلبد. اما این اجرا، تکرار یا تقلید زنده یاد سایگال نیست آنچه در بازخوانی تازهٔ این اثر یا شعر اهمیت دارد، دقیقاً همین‌جاست. هدف این اجرا، تقلید از صدای کسی یا بازسازی مو‌به‌موی اجرای سال ۱۹۴۴ نیست. تنها شعر و روح ادبی اثر اصلی حفظ شده، اما آواز و شیوهٔ اجرای آن با نگاه و بیان تازه‌ای ارائه شده است. این تفاوت بسیار مهم است. شعر از گذشته آمده است، اما صدا متعلق به امروز است. ن. بدری