Łódź, Księży Młyn 1900: famuły, w których dzień mierzyła syrena

W latach 1873–1875 naprzeciwko przędzalni na Księżym Młynie stanęło osiemnaście ceglanych famuł. Mieszkania nie wynajmował tu każdy, kto chciał: klucz dostawali ci, których fabryka najbardziej potrzebowała, za 12–21 rubli rocznie — kilka razy taniej niż w mieście. Około 1900 roku wchodzimy do izby z dwoma oknami i kuchnią, w której nie mieściły się dwie osoby, i przechodzimy z rodziną tkaczki i przędzarza przez jeden pełny dzień: od syreny przed szóstą do wieczora, przez niedzielę, aż po zimę lokautu 1906 roku, kiedy brama fabryki się zamknęła. 📌 Czego się dowiecie • Famuła od środka: kto dostawał mieszkanie na Księżym Młynie i dlaczego „najpotrzebniejsi”, ile kosztowało komorne (12–21 rubli rocznie w 1892 roku) w porównaniu z mieszkaniem w mieście, co zapisał korespondent, który w 1886 roku zajrzał do izb — i skąd w robotniczym łóżku kołdra z jedwabiu. • Jeden pełny dzień: ustawa z 1897 roku i 11,5 godziny pracy, szkoła fabryczna na końcu alei, konsum z resztkami tkanin, książeczka obrachunkowa — i ile godzin z doby naprawdę zostawało rodzinie po zmianie. • Kołyska i krosno: szpital fabryczny i zasiłki połogowe od 1888 roku, szczepienia przeciw ospie, powrót robotnic do pracy tuż po porodzie i łódzka statystyka niemowląt z 1904 roku; dom majstra, izba tkaczki i siedem osób w jednej izbie na Bałutach. • Przełom i dziś: strajk 1905 roku, lokaut od 16 grudnia 1906 do 6 kwietnia 1907, pierwsza wojna — i famuły po remoncie, pomnik historii od 2015 roku oraz Muzeum Księży Młyn przy ul. Księży Młyn 2. Treści edukacyjne i historyczne. 📚 Najważniejsze źródła • Kamil Śmiechowski, Marta Sikorska-Kowalska, Kenshi Fukumoto, „Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016 • Wiktor Marzec, Agata Zysiak, „Młyn biopolityki. Topografie władzy peryferyjnego kapitalizmu na łódzkim osiedlu robotniczym”, „Praktyka Teoretyczna” 2011, nr 2–3 • „Goniec Łódzki”, 1898, nr 40, 114 i 240 — cyt. za: K. Śmiechowski i in. (2016) oraz W. Marzec, A. Zysiak (2011) • „Ilustrowana Encyklopedia Historii Łodzi”, zeszyty 5–8, Urząd Miasta Łodzi • Muzeum Księży Młyn (Stowarzyszenie „Tylko Księży Młyn”), ul. Księży Młyn 2, Łódź — i inne źródła. #HistoriaPolski #Łódź #KsiężyMłyn #Zabory #ŻycieCodzienne #FilmDokumentalny #Famuły