Vol.434 | ជីវិតលំបាកនាំឱ្យមានទុក្ខ ព្រោះការសម្គាល់ | លោកគ្រូ អុឹម រ៉ៃយ៉ា

Vol.434 | ជីវិតលំបាកនាំឱ្យមានទុក្ខ ព្រោះការសម្គាល់ | លោកគ្រូ អុឹម រ៉ៃយ៉ា ជីវិតលំបាកនាំឱ្យមានទុក្ខ ព្រោះការសម្គាល់ គឺជាការពន្យល់ដ៏ជ្រាលជ្រៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលបង្ហាញថា ប្រភពពិតនៃទុក្ខវេទនាមិនមែនស្ថិតនៅលើកាលៈទេសៈខាងក្រៅនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើការយល់ឃើញ និងការកំណត់សម្គាល់របស់ចិត្តខ្លួនឯង។ ពាក្យថា «ការសម្គាល់» ក្នុងទីនេះគឺ សញ្ញាខន្ធ ដែលជាការចងចាំ ស្គាល់ាំ និងផ្ដល់តម្លៃទៅលើារណ៍ការណ៍ផ្សេងៗ។ ជាទូទៅ មនុស្សយើងតែងកំណត់សម្គាល់ថា ភាពក្រីក្រ ការឈឺចាប់ ការបាត់បង់ ឬឧបសគ្គក្នុងជីវិត គឺជា «រឿងអាក្រក់» និងជា «ឧបសគ្គ» ដែលត្រូវតែខកចិត្ត និងកើតទុក្ខ។ នៅពេលដែលការសម្គាល់ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងទិសដៅអវិជ្ជមានបែបនេះ ចិត្តក៏បង្កើតជាការតក់ស្លុត ភាពតានតឹង និងការប្រាថ្នាចង់បានអ្វីផ្សេងពីការពិតដែលកំពុងកើតមាន។ ការមិនអាចទទួលយកនូវសេចក្តីលំបាកនេះហើយ ដែលក្លាយជាឥន្ធនៈដុតបំផ្លាញសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្ត ធ្វើឱ្យទុក្ខតូចរីកធំឡើងជាទុក្ខធំ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើបុគ្គលមានបញ្ញាពិចារណាដឹងច្បាស់ថា ភាពលំបាកគឺជាធម្មជាតិនៃលោក ក៏ដូចជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍខ្លួន ការសម្គាល់ក៏នឹងប្រែប្រួល។ ពេលនោះ ទុក្ខវេទនាក្នុងកម្រិតផ្លូវចិត្តនឹងត្រូវកាត់បន្ថយ ព្រោះចិត្តលែងចាត់ទុកការលំបាកជាសត្រូវ ប៉ុន្តែចាត់ទុកវាជាកាលៈទេសៈបណ្ដោះអាសន្នដែលត្រូវដោះស្រាយ។ សរុបមក ជីវិតពិតជាមានសេចក្តីលំបាកជាធម្មតា ប៉ុន្តែទុក្ខដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលគ្របសង្កត់ើយើង គឺកើតចេញពីការសម្គាល់ខុស ការប្រកាន់មាំ និងការឱ្យតម្លៃខុសលើកាលៈទេសៈទាំងនោះ។ ការលត់ដុំចិត្តឱ្យយល់ដឹងពីការពិត និងលះបង់ការសម្គាល់បែបអវិជ្ជមាន ទើបជាគន្លឹះនាំទៅរកការរំដួលខ្លួនចេញពីកងទុក្ខ។