Tập 247 Muốn Tâm Tự Tại, Trước Hết Phải Học Cách Vô Trụ | Pháp Sư Tịnh Không

“Vô trụ” là một khái niệm quan trọng trong Đại thừa Phật giáo, đặc biệt được nhấn mạnh trong Kinh Kim Cang qua lời dạy: “Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm” – nên không trụ vào đâu mà khởi tâm. Nhưng vô trụ không có nghĩa là không làm gì, không quan tâm đến cuộc đời hay trở thành một người lạnh nhạt với mọi thứ. Vô trụ là tâm không bị dính mắc và cố định vào bất cứ cảnh duyên nào. Vẫn làm việc, vẫn yêu thương, vẫn có trách nhiệm, vẫn giúp đỡ người khác, nhưng không để tâm bị trói buộc bởi được mất, khen chê, thuận nghịch hay cái “ta” và “của ta”. Chúng ta khổ phần lớn vì “trụ”: trụ vào một lời nói nên nhớ mãi, trụ vào một người nên không thể buông, trụ vào tiền tài nên sợ mất, trụ vào danh dự nên không chịu được lời chê, trụ vào quan điểm của mình nên luôn muốn người khác phải công nhận. Cảnh đã qua nhưng tâm vẫn giữ lại, vì vậy phiền não tiếp tục được sinh ra. Người hiểu vô trụ sẽ học cách làm mà không chấp công, cho mà không mong cầu, yêu thương mà không chiếm hữu, gặp thuận cảnh không tham luyến, gặp nghịch cảnh không oán hận. Vô trụ không làm cho chúng ta vô tình; ngược lại, khi không còn bị cái tôi và sự chấp trước chi phối, lòng từ bi mới có thể rộng lớn hơn. Đối với người tu Tịnh Độ, vô trụ cũng có thể được thực hành ngay trong câu A Di Đà Phật. Vọng niệm khởi thì biết nhưng không chạy theo, cảnh đến thì tiếp nhận nhưng không dính mắc, được mất đến rồi đi mà tâm vẫn quay về với Phật hiệu. Niệm Phật như vậy không chỉ là đọc danh hiệu, mà là học cách đưa tâm trở về chánh niệm. Hiểu được vô trụ, chúng ta sẽ nhận ra một điều rất sâu sắc: tự tại không phải là khiến cuộc đời luôn theo ý mình, mà là không để tâm bị cuộc đời trói buộc. Vẫn sống giữa cuộc đời, vẫn làm tròn bổn phận, nhưng tâm không còn bị cảnh chuyển. Đó chính là một phương diện rất quan trọng của con đường tu tập.