چرا باردار نمی‌شویم؟ چه زمانی باید بررسی ناباروری را شروع کنیم؟

چرا بارداری اتفاق نمی‌افتد؟ اگر چند ماه است برای بارداری تلاش می‌کنید اما نتیجه‌ای نگرفته‌اید، چه زمانی باید نگران شوید؟ ناباروری از نظر پزشکی دقیقاً چه تعریفی دارد؟ آیا بررسی فقط باید از خانم شروع شود یا مرد هم باید هم‌زمان ارزیابی شود؟ در این گفت‌وگو با دکتر سهیلا عارفی، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ ناباروری و درمان‌های کمک‌باروری، درباره زمان مناسب شروع بررسی ناباروری، نقش سن، علل شایع ناباروری در زنان و مردان، آزمایش‌های اولیه و روش‌های درمان صحبت می‌کنیم. در این برنامه به پرسش‌های مهم زیر پاسخ می‌دهیم: ناباروری از نظر پزشکی چه تعریفی دارد؟ بعد از چند ماه تلاش برای بارداری باید مراجعه کرد؟ آیا همه زوج‌ها باید یک سال صبر کنند؟ چرا زنان بالای ۳۵ سال باید زودتر بررسی شوند؟ آیا در بعضی شرایط باید حتی زودتر از ۶ ماه مراجعه کرد؟ شایع‌ترین علت‌های ناباروری در زنان چیست؟ اختلال تخمک‌گذاری چه نقشی دارد؟ مشکلات لوله‌های رحمی چگونه بر باروری اثر می‌گذارند؟ آندومتریوز چقدر می‌تواند باعث ناباروری شود؟ سن و ذخیره تخمدان چه اهمیتی دارند؟ شایع‌ترین علت‌های ناباروری در مردان چیست؟ آیا از همان ابتدا باید آزمایش اسپرم انجام شود؟ آیا ناباروری همیشه مشکل خانم است؟ اولین بررسی‌های ناباروری شامل چه مواردی است؟ آیا همه افراد به آزمایش هورمونی نیاز دارند؟ سونوگرافی چه اطلاعاتی می‌دهد؟ چه زمانی بررسی بازبودن لوله‌های رحمی لازم می‌شود؟ آیا AMH به‌تنهایی می‌تواند شانس بارداری را پیش‌بینی کند؟ آیا هر زوج نابارور در نهایت به IVF نیاز پیدا می‌کند؟ چه زمانی درمان‌های ساده‌تر کافی هستند؟ آیا اصلاح وزن، سیگار، زمان نزدیکی یا برخی بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند شانس بارداری را افزایش دهد؟ از نظر پزشکی، ناباروری معمولاً زمانی مطرح می‌شود که با وجود رابطه جنسی منظم و بدون استفاده از روش پیشگیری، بارداری در مدت مشخصی اتفاق نیفتاده باشد. اما زمان شروع بررسی برای همه یکسان نیست. در زنان جوان‌تر، در بسیاری از موارد بررسی پس از حدود یک سال تلاش ناموفق مطرح می‌شود. در زنان ۳۵ ساله و بالاتر معمولاً توصیه می‌شود این فاصله کوتاه‌تر باشد و بررسی زودتر آغاز شود. در برخی شرایط مانند قاعدگی بسیار نامنظم یا قطع قاعدگی، سابقه جراحی لگن، اندومتریوز شناخته‌شده، مشکلات واضح دستگاه تناسلی یا احتمال عامل مردانه نیز ممکن است نیازی به انتظار طولانی وجود نداشته باشد. یکی از نکات مهم این است که ناباروری فقط موضوع زنان نیست. عامل زنانه، عامل مردانه یا ترکیبی از هر دو می‌تواند در ناباروری نقش داشته باشد. به همین دلیل ارزیابی زوج بهتر است از ابتدا نگاه دوطرفه داشته باشد و بررسی مرد نیز بی‌دلیل به مراحل آخر موکول نشود. در زنان، اختلالات تخمک‌گذاری، مشکلات لوله‌های رحمی، اندومتریوز، اختلالات رحم و کاهش باروری مرتبط با افزایش سن از علل مهم هستند. در مردان نیز کاهش تعداد یا حرکت اسپرم، اختلالات مربوط به کیفیت اسپرم و سایر مشکلات سیستم تولیدمثل می‌توانند نقش داشته باشند. سن خانم یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر احتمال بارداری است. با افزایش سن، تعداد و کیفیت تخمک‌ها کاهش پیدا می‌کند و به‌خصوص بعد از میانه دهه سی زندگی، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به همین دلیل نباید همه زوج‌ها بدون توجه به سن و شرایط پزشکی، مدت یکسانی منتظر بمانند. در اولین مراجعه ناباروری، شرح حال دقیق هر دو نفر اهمیت زیادی دارد. در خانم ممکن است وضعیت قاعدگی، تخمک‌گذاری، سابقه بارداری، جراحی، عفونت، اندومتریوز و سایر بیماری‌ها بررسی شود. سونوگرافی، برخی آزمایش‌های هورمونی و در موارد مناسب بررسی لوله‌های رحمی می‌توانند بخشی از ارزیابی باشند. در مرد نیز آنالیز مایع منی یکی از بررسی‌های اولیه مهم است. همه زوج‌ها از ابتدا به مجموعه بزرگی از آزمایش‌ها نیاز ندارند. نوع بررسی باید بر اساس سن، شرح حال، معاینه و احتمال علت زمینه‌ای انتخاب شود. نکته مهم دیگر این است که ناباروری همیشه به معنی IVF نیست. در بعضی زوج‌ها اصلاح زمان رابطه جنسی، درمان اختلال تخمک‌گذاری، اصلاح بعضی عوامل قابل تغییر یا درمان مشکل مشخص زن یا مرد می‌تواند کافی باشد. در برخی موارد نیز روش‌هایی مانند IUI یا IVF مطرح می‌شوند. بنابراین درمان باید مرحله‌به‌مرحله و بر اساس علت ناباروری، سن، مدت ناباروری و شرایط زوج انتخاب شود. پیام اصلی این برنامه این است که نگرانی زودهنگام بعد از یکی دو ماه تلاش معمولاً به معنی ناباروری نیست، اما از طرف دیگر نباید در شرایطی که سن یا عوامل خطر اهمیت دارند، بررسی لازم را برای مدت طولانی به تأخیر انداخت. مهمان: دکتر سهیلا عارفی متخصص زنان و زایمان فلوشیپ ناباروری و درمان‌های کمک‌باروری میزبان: دکتر اکبر نیک‌پژوه متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی English medical terms: Infertility, female infertility, male infertility, fertility evaluation, ovarian reserve, ovulation disorder, tubal factor infertility, endometriosis, semen analysis, AMH, assisted reproductive technology, ART, intrauterine insemination, IUI, in vitro fertilization, IVF این برنامه با هدف آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین ارزیابی فردی زوج توسط متخصص زنان، ناباروری یا اورولوژی نیست. زمان شروع بررسی ناباروری به سن، سابقه پزشکی و شرایط هر زوج بستگی دارد. #ناباروری #بارداری #IVF