درس 5: ملکه اجتهاد؛ شرط اصلی فراتر از مقدمات علمی - ملکه اجتهاد؛ شرط اصلی فراتر از مقدمات علمی

استاد درس را از عبارت ذیل شروع می‌کند: «نعم يشترط مع ذلك كله أن يكون له قوة يتمكن بها من رد الفروع إلى أصولها و استنباطها منها». قبلاً گفته شد که برای تحقق قوه و ملکه اجتهاد و استنباط احکام در قاضی، سه ویژگی باید در او وجود داشته باشد: اوّل، عالم به مقدمات شش‌گانه باشد. دوّم، ادله اربعه را بشناسد. سوم، توانایی تطبیق کلیات بر جزئیات را داشته باشد. مرحوم شارح می‌فرماید: افزون بر مقدمات شش‌گانه، شرط اساسی اجتهاد داشتن «قوه و ملکه‌ای» است که مجتهد بتواند هر فرع فقهی را به اصل مربوط به آن بازگرداند، آن را ذیل یکی از قواعد اصولی قرار دهد و حکم آن فرع را از همان قاعده استنباط کند. اهمیت اصلی اجتهاد نیز همین ملکه است؛ زیرا تحصیل آن علوم در زمان ما، با وجود کتاب‌ها و تحقیقات فراوان علما، آسان‌تر شده است و حتی در آثار اصولی و فقهی، موارد کاربرد قواعد و شیوه استدلال نیز بیان می‌شود. اما صرف دانستن این روش‌ها کافی نیست و باید ملکه استنباط در شخص تحقق پیدا کند؛ به‌گونه‌ای که بتواند قواعد و اصول را در مسائل مختلف به‌درستی به کار گیرد و از آن‌ها حکم شرعی را استخراج کند. این توفیق در نهایت عطای الهی است، هرچند مجاهدت، جدیت و تحمل رنج علمی در فراگیری مقدمات، نقش بزرگی در پیدایش و تقویت این ملکه دارد. چنان‌که قرآن کریم می‌فرماید: «وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ». 00:00 مقدمه و آغاز درس 01:35 مرور شرایط قاضی و شرط اجتهاد 03:14 مقدمات شش‌گانه لازم برای استنباط 04:18 شناخت ادله اربعه؛ قرآن، سنت، اجماع و عقل 06:14 اصول عملی و جایگاه دلیل عقلی 09:06 شرط سوم؛ تطبیق کلیات بر جزئیات 10:37 مثال فقهی برای تنقیح مناط و استخراج حکم کلی 12:47 استصحاب و تعمیم حکم از موارد جزئی 14:56 چگونگی پیدایش ملکه رد فروع به اصول 16:21 نقش مجاهدت و ممارست در شکل‌گیری اجتهاد 17:28 نقد شیوه آموزش اجتهاد در حوزه‌های علمیه 19:56 حلقه مفقوده؛ تمرین عملی استنباط احکام 23:33 ضرورت واگذاری مسائل نوپدید فقهی به طلاب 26:09 تطبیق عبارت شارح درباره قوه اجتهاد 27:20 فضل الهی و نقش تلاش در تحصیل ملکه اجتهاد 28:15 جمع‌بندی شرایط تحقق اجتهاد 28:55 پایان درس #ملکه_اجتهاد #قوه_استنباط #اجتهاد #استنباط_احکام #رد_فروع_به_اصول #تطبیق_کلیات_بر_جزئیات #ادله_اربعه #اصول_فقه #فقه_استدلالی #شرایط_مجتهد #شرایط_قاضی #علوم_اجتهاد #شرح_لمعه ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 🔗 دسترسی به تمام جلسات:    • فارسی-الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة...   ✅ سابسکرایب برای دروس جدید:    / @imamhussainfoundation