Υπάρχει ψυχή;

Ένας άντρας στη Μασσαλία πηγαίνει στον γιατρό για ένα αδύναμο πόδι. Η απεικόνιση δείχνει ότι το κρανίο του είναι γεμάτο κυρίως με υγρό, κι όμως δουλεύει, έχει οικογένεια, ζει κανονικά. Πού βρίσκεται λοιπόν αυτός; Υπάρχει ψυχή, ή είμαστε απλώς ο εγκέφαλός μας; Τρεις χιλιάδες χρόνια ψάχνουμε την ψυχή σαν κάτι που κάθεται κάπου: στην ανάσα, στην καρδιά, στις κοιλίες του εγκεφάλου, στην επίφυση. Ακολουθούμε τους γιατρούς που άνοιξαν κρανία, τους φιλοσόφους που έγραψαν γράμματα, και τους ασθενείς που άλλαξαν για πάντα αυτό που ξέρουμε για τον εαυτό. Σε αυτό το επεισόδιο: • Ψυχή σημαίνει ανάσα: ο Όμηρος, ο Πλάτωνας και το μάτι του Αριστοτέλη • Καρδιά ή κεφάλι; Ο Αλκμαίων, η «ιερή νόσος», οι ανατόμοι της Αλεξάνδρειας και το γουρούνι του Γαληνού • Ο Ντεκάρτ, η επίφυση και το γράμμα μιας πριγκίπισσας που δεν απαντήθηκε ποτέ • Ο Φινέας Γκέιτζ, ο «Ταν» του Μπροκά και οι ασθενείς του Πένφιλντ • Δύο μυαλά σε ένα κρανίο: τα πειράματα του Σπέρι και του Γκαζάνιγκα • Το δύσκολο πρόβλημα της συνείδησης, η νυχτερίδα του Νέιγκελ και το στοίχημα του Κοχ με τον Τσάλμερς • Η πεταλούδα που θυμάται τι έμαθε ως κάμπια Κεφάλαια 0:00 Το άδειο κρανίο 2:14 Μια ανάσα 5:21 Καρδιά ή κεφάλι 9:05 Η μηχανή και το φάντασμα 12:02 Το σιδερένιο κοντάρι 17:01 Δύο σε ένα κρανίο 21:18 Το δύσκολο πρόβλημα 25:39 Η πεταλούδα Βασικές πηγές Όμηρος, Ιλιάδα Ψ 62–107 · Πλάτων, Φαίδων, Κρατύλος 400c · Αριστοτέλης, Περί ψυχής Β΄ 1 (412b) · Ιπποκρατική συλλογή, Περί ιερής νούσου · Γαληνός, Περί ανατομικών εγχειρήσεων · R. Descartes, L'Homme (1664), Les Passions de l'âme (1649) · αλληλογραφία Ελισάβετ της Βοημίας – Descartes (1643) · J. M. Harlow, Publ. Mass. Med. Soc. 2 (1868) · P. Broca, Bull. Soc. Anat. Paris (1861) · W. Penfield, The Mystery of the Mind (1975) · R. W. Sperry, Nobel Lecture (1981) · M. S. Gazzaniga, The Bisected Brain (1970) · Y. Pinto et al., Brain 140 (2017) · L. Feuillet, H. Dufour, J. Pelletier, The Lancet 370 (2007) · T. Nagel, Philos. Rev. 83 (1974) · F. Jackson, Philos. Q. 32 (1982) · D. Chalmers, J. Conscious. Stud. 2 (1995) · Cogitate Consortium, Nature (2025) · D. J. Blackiston, E. Silva Casey, M. R. Weiss, PLoS ONE 3 (2008) Οι πηγές εικόνας βρίσκονται στο τέλος της περιγραφής. #Έρεβος #ψυχή #συνείδηση #εγκέφαλος #φιλοσοφία #επιστήμη #ντοκιμαντέρ Πηγές εικόνας Δημόσιος τομέας: NIH, NLM, U.S. Fish & Wildlife Service, Library of Congress, Biblioteca Apostolica Vaticana, Biblioteca Marciana, British Museum, Antikensammlung Berlin, Staatliche Antikensammlungen München, The Met, Koninklijke Bibliotheek, Wikimedia Commons (Frans Hals, Honthorst, Raphael, Doré, Bosch, Gray's Anatomy, Brodmann, Cajal, Reisch, de Caus, Rugendas κ.ά.). CC0: The Met, Rijksmuseum, Cleveland Museum of Art, Staatliche Antikensammlungen, M. Häggström, B. L. Edlow / MGH, L. Lenz, W. LeMay, S. Zaina, E. A. Cohen. CC BY 4.0: Wellcome Collection (Vesalius, Descartes, Hundt), ESO/S. Brunier, Thiebaut de Schotten et al., Peter D. Jones et al., B. P. Damasceno, Cenveo/Anatomytool, Ankit0908, That Coptic Guy. CC BY 3.0: SEVENBELL Production, Danmation, Zereshk, S. P. Whiley et al., R.J. Reynolds Tobacco Co. Slide Set. CC BY 2.5: S. Ovaysikia et al. CC BY 2.0: Chris Hope, liz west, S. Cohen-Rose & C. Rose, Katja Schulz, Tim Lenz, jgmarcelino. Βίντεο: Pexels, Pixabay, U.S. Fish & Wildlife Service. Ορισμένες εικόνες (η σκιά του Πατρόκλου, η αίθουσα ανατομίας της Αλεξάνδρειας, η αίθουσα του Γαληνού, το γραφείο του Ντεκάρτ, ο βράχος στο Βερμόντ, το ασπρόμαυρο δωμάτιο της Μαίρης, το μπαρ της Βρέμης) είναι αναπαραστάσεις που δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη. Γραφικά και μουσική: ΕΡΕΒΟΣ.