10 żołnierzy NKWD na każdy kilometr. Jak wyglądała najbardziej tajna podróż Stalina przez Polskę?
Dawny Przebieg
0:00 / 0:00
10 żołnierzy NKWD na każdy kilometr. Jak wyglądała najbardziej tajna podróż Stalina przez Polskę?
114 просмотров · 5 дн. назад
Dawny Przebieg
114 просмотров · 5 дн. назад
16 lipca 1945 roku pociąg specjalny z Moskwy przejechał przez całą Polskę i nigdzie nie zmieniał kół. Wiózł Stalina na konferencję w Poczdamie. Jeden z torów magistrali Brześć – Warszawa – Poznań – Frankfurt miał radziecką szerokość, a wzdłuż trasy stało ponad 17 tysięcy żołnierzy NKWD, w Polsce po dziesięciu na każdym kilometrze.
W filmie: po co Armia Czerwona zimą 1945 roku przekuła tor przez całą Polskę i kto robił to własnymi rękami – żołnierze, poznańscy kolejarze i miejscowa ludność. Jak tę linię wykorzystano w operacji „Palma”, czyli podróży Stalina do Poczdamu, i ile w opowieściach o „przekuciu toru specjalnie dla Stalina” jest legendy. I co zostało z radzieckiej szerokości w Polsce w 2026 roku: od Linii Hutniczej Szerokotorowej po Małaszewicze i port Mukran na Rugii.
Rozdziały:
0:00 Pociąg Stalina w Świebodzinie
1:32 89 milimetrów: dwie szerokości toru
3:09 Plan Żukowa: przekuć tor do Berlina
4:48 Kto przekuwał tor
6:11 Most w Starołęce i poznańscy kolejarze
8:14 Szeroki tor w Berlinie
9:31 Operacja „Palma” i raport Berii
10:03 594 km: gdzie w raporcie zaczynały się Niemcy
10:45 16 lipca 1945: pociąg specjalny
11:29 17 tysięcy strażników i obława augustowska
12:34 Legenda: „przekuli dla Stalina w miesiąc”
13:50 Spóźnienie do Poczdamu
14:46 Powrót do 1435 mm i trofiejne bataliony
16:42 Szeroki tor dziś: LHS, Małaszewicze, Mukran
18:39 Co możesz zobaczyć sam
19:55 Powrót do Świebodzina
21:15 Pytanie i następny odcinek
Źródła:
– I.W. Kowalow, „Transport w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”, Moskwa 1981, rozdz. 15
– L. Zimowski, „Organizacja polskiego kolejnictwa po Odrę w okresie wojennym (styczeń–maj 1945 r.)”, Rocznik Lubuski t. 9, 1975
– Z. Taylor, „Rozwój i regres sieci kolejowej w Polsce”, IGiPZ PAN 2007; „The dismantling and removal of railway lines by Soviet Red Army troops on present-day Polish territory, 1944–1948”, Journal of Transport Geography 16(3), 2008
– Raport NKWD dla Państwowego Komitetu Obrony z 2.07.1945 – publikacja FSB z 17.07.2025 (RIA Nowosti); „Rodina”, 17.07.2020 (GARF, f. 9401)
– J. Żyrnow, Kommiersant-Własť nr 28, 18.07.2000
– W. Grycz, „Die Strecke Warschau–Berlin”, Ost-West. Europäische Perspektiven 3/2006
– Foreign Relations of the United States 1945, The Conference of Berlin (Potsdam), t. II – Log of the President's Trip
– Ministerstwo Infrastruktury, odpowiedź na interpelację nr 18856, 25.09.2026; Rynek Kolejowy, 13.09.2026
Mapy:
Sentinel-2 cloudless 2016 by EOX IT Services GmbH (Contains modified Copernicus Sentinel data 2016), CC BY 4.0
Przebieg linii i granice: © OpenStreetMap contributors (ODbL)
[po montażu dopisać autorów i licencje zdjęć z Wikimedia Commons, NAC, Bundesarchiv]
Jechałeś tą trasą na wschód albo do Berlina? Masz w rodzinnych zbiorach zdjęcie stacji z lat 40.? Napisz w komentarzu, z którego roku i skąd.
#Stalin #historiakolei #Poczdam1945