مهرگان؛ جشن برکشیدن ضحاک و اعتدال پاییزی

دهم مهرماه در گاهشمار خورشیدی، برابر با «مهرروز از مهرماه» روز برگزاری جشن کهن مهرگان است؛ جشنی که خاستگاه آن یکی از کهن‌ترین داستان‌های اساطیری ایران است؛ آن روز که فریدون بر ضحاک شورید و آن‌گونه که فردوسی روایت می‌کند، «به کوه دماوند کردش به بند». مهرگان نزد نیاکان ما در ایران باستان، جشن روزهای آغازین پاییز و هنگامه اعتدال و دگرگونی طبیعت نیز بود. این آیین در فرهنگ ایرانی با شادی، دادگری، پیمانداری و مهر پیوند خورده است و پس از نوروز، از مهم‌ترین جشن‌های کهن ایرانی به شمار می‌رود. ریشه مهرگان را باید در ستایش «مهر» یا «میترا» جست‌وجو کرد؛ ایزدی که در باورهای ایران باستان، نگهبان پیمان‌ها و پاسدار راستی بود و با دوستی، روشنایی و عدالت پیوند داشت. در اوستا، مهر به‌عنوان ناظر بر پیمان‌ها و نگهبان راستی توصیف شده است؛ جایگاهی که نشان می‌دهد مفهوم «مهر» در فرهنگ ایرانی، فراتر از محبت و دوستی، با وفاداری به عهد و برقراری نظم و داد نیز گره خورده بود. پیشینه برگزاری جشن مهرگان در تاریخ اساطیری ایران طبق روایت فردوسی حکیم، به روزگار فریدون و کاوه آهنگر بازمی‌گردد. برخی منابع گفته‌اند خاستگاه مهرگان هنگامه به بند کشیده شدن ضحاک بر فراز کوه دماوند است. بعضی دیگر از جمله فردوسی، موعد تاج‌گذاری فریدون را سرآغاز جشن مهرگان می‌دانند. عده‌ای نیز بر این باورند که فریدون در همان روز که ضحاک را به سزای اعمالش رساند، تاج‌گذاری کرد. #جشن_مهرگان #آئین_کهن #آئین_مهر #تاریخ #فرهنگ #ایندیپندنت_فارسی