Hoe Rijkswaterstaat in 1970 het getij afsloot dat in 1421 was binnengekomen: Biesbosch

Begin november 1970 gaan in de nieuwe Haringvlietdam de sluizen dicht. Rijkswaterstaat bouwde het complex als onderdeel van het Deltaplan, na de ramp van 1953. Voor de Biesbosch betekende het het einde van een getij dat het zoete water er twee keer per dag bijna twee meter liet stijgen en dalen. In de zomer van 1971 was daarvan in de Brabantse Biesbosch nog zo'n twintig centimeter over. Twee vogelkenners schreven in Limosa over de uitbanning van het getij en over een zoetwatergetijdendelta zonder getij. Dat getij was er niet altijd. Hier lag de Grote of Hollandse Waard. Door ontwatering en turfsteken zakte de bodem; volgens onderzoekers van de Universiteit Utrecht lag het grootste deel in 1421 onder het gemiddelde zeeniveau. In de nacht van 18 op 19 november 1421 brak de Sint-Elisabethsvloed de zeedijk bij Broek of Wieldrecht. Het gat werd nooit gedicht, en in 1425 werd het grootste deel van het land opgegeven. De Hoekse en Kabeljauwse twisten stonden herstel in de weg, maar volgens de waterbouwkundigen Schiereck en Visser was het gat ook in vrede niet te dichten geweest. Hadrianus Junius schreef over 72 dorpen en 100.000 doden; volgens Schiereck en Visser lagen er minder dan dertig dorpen in de hele Waard en vielen er enkele tientallen verdrinkingsdoden. Uit het verdronken land groeide in twee eeuwen een zoetwatergetijdendelta: zandplaten, biezen, riet en wilgengrienden. Wat de afsluiting deed, beschreven Fey en Lebret al na het eerste jaar: 65 tot 75 procent van de kale platen voorgoed onder water en veel minder eenden. Het oude getij van twee meter komt niet terug. De Biesbosch is geen verdwenen plek, maar een levend nationaal park met bevers, zeearenden en bezoekers. Wat verdween, is het getij. De historische toelichting steunt op de hieronder vermelde bronnen; reconstructies dienen ter illustratie. Woon je aan de Biesbosch, of klopt er iets niet? Zet het hieronder. Wat je leert • Waarom de Grote Waard na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 niet meer te redden was • Hoe uit het verdronken land een zoetwatergetijdengebied met biezen, riet en grienden groeide • Wat de Haringvlietsluizen in november 1970 met het getij in de Biesbosch deden • Wat er nu van het getij, de grienden en de verdronken dorpen rest Educatief en historisch materiaal. Bronnen en erkenning • G.J. Schiereck en P. Visser, De Sint-Elisabethsvloed en de onafwendbare teloorgang van de Grote Waard, Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis (2021) • D. Fey en T. Lebret, Veranderingen in de avifauna van de Biesbosch in het eerste jaar na de uitbanning van het getij, Limosa 45 (1972) • I.S. Zonneveld, Der Biesbosch in der Provinz Nord-Brabant (Niederlande), Erdkunde XI (1957) • Rijkswaterstaat, Haringvliet: Haringvlietsluizen op een kier • Rijksmuseum, De Sint-Elisabethsvloed, Meester van de Sint-Elisabethpanelen (ca. 1490-1495) #geschiedenis #Nederland #Biesbosch #Deltawerken #NoordBrabant ℹ️ Over deze video Educatief en historisch materiaal. Dit verhaal is gebaseerd op de in de beschrijving vermelde gepubliceerde studies en bronnen. De visuele reconstructies en de stem van de verteller — een fictief personage — zijn gemaakt met behulp van AI, ter illustratie: dit zijn geen echte opnames of authentiek archiefbeeld. Het verhaal is vereenvoudigd voor een breed publiek en kan kleine benaderingen bevatten. Doel: informeren en herinneren.