Zapomniana katastrofa kolejowa pod Kletnią. Rok 1847

27 maja 1847 roku, w pobliżu wsi Kletnia między Gorzkowicami a Radomskiem, doszło do jednej z pierwszych, a być może najwcześniejszej tak dobrze udokumentowanej śmiertelnej katastrofy pociągu pasażerskiego na ziemiach polskich pod zaborami. Pociąg Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej jechał z Warszawy w stronę Częstochowy. Parowóz i tender pozostały na torze, ale dziewięć wagonów runęło z wysokiej grobli nad doliną Widawki. Zginęło 6 osób, wiele zostało rannych lub potłuczonych. O katastrofie pisała prasa warszawska, krakowska i niemieckojęzyczna, w tym „Gazeta Codzienna”, „Gazeta Krakowska”, „Augsburger Tagblatt” i „Eisenbahn-Zeitung”. Mimo to wydarzenie niemal zniknęło z pamięci i trudno znaleźć je we współczesnych popularnych opracowaniach. W filmie pokazuję współczesne miejsce katastrofy, dawną groblę/nasyp, most nad Widawką, relacje prasowe z 1847 roku, ustalenia komisji oraz trop z kolejowej gawędy z 1853 roku. To historia o początkach kolei, cenie nowoczesności i tragedii, o której warto pamiętać. Źródła i materiały wykorzystane w filmie Prasa z epoki: – „Gazeta Codzienna”, nr 165, Warszawa, 24 czerwca 1847 r. — relacja z raportu komisji badającej katastrofę pod Kletnią. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa. – „Gazeta Krakowska”, nr 146, Kraków, 1 lipca 1847 r. — przedruk / relacja prasowa o katastrofie pod Kletnią na Drodze Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa. – „Augsburger Tagblatt”, 10 czerwca 1847 r., s. 680 — wczesna niemieckojęzyczna relacja o katastrofie pod Kletnią. Źródło: Bayerische Staatsbibliothek / Münchener DigitalisierungsZentrum. – „Eisenbahn-Zeitung”, 13 czerwca 1847 r. — relacja niemieckojęzycznej prasy kolejowej o katastrofie pod Kletnią. Druki i opracowania z XIX wieku: – Józef Rutkowski, „Kolejniki życia przy kolei żelaznej oraz różne gawędy wagonowe z dodatkiem opisu parochodów”, Warszawa, 1853. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa. Mapy i materiały ikonograficzne: – „Plan kierunku drogi żelaznej warszawsko-wiedeńskiej”, ok. 1848 r., współautor: Seweryn Oleszczyński. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – Jerzy Egloff, „Karta pocztowa i przemysłowa Królestwa Polskiego”, Warszawa, 1846. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – „Topograficzna karta Królestwa Polskiego”, późniejsza wersja z naniesioną linią kolejową. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – Wilhelm Kolberg, „Karta żelaznych dróg: Warszawsko-Beńskiej i Krakowskiej…”, Stuttgart, 1853. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – „Warszawa, dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej”, fot. Maurycy Pusch, 1890–1899. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – „Częstochowa: dworzec Dr. Żel. W. W.”, pocztówka, 1918. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – „Noworadomsk — Dworzec kolejowy”, pocztówka, po 1906 r. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – „Pozdrowienie z Szczakowej: Dworzec kolejowy, lokomotywa na dworcu w Szczakowej”, pocztówka, 1909. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. – „Lowitsch: Kriegsschauplatz 1914/1915: Bahnhof Nord”, pocztówka / widokówka, ok. 1915–1920. Źródło: Polona / Biblioteka Narodowa, domena publiczna. Materiały współczesne: – Ujęcia terenowe rejonu Kletni, mostu nad Widawką i odcinka Gomunice–Dobryszyce: nagrania własne. – Ujęcia lokalizacyjne / satelitarne: Google Earth, rejon Kletni, dostęp / data ujęcia: 28.08.2025. – Część grafik rekonstrukcyjnych i infografik została przygotowana jako ilustracje poglądowe na potrzeby filmu. Muzyka i materiały audiowizualne: www.epidemicsound.com www.envato.com #Kletnia1847 #KatastrofaKolejowa #HistoriaKolei #KolejWarszawskoWiedeńska #DrogaŻelaznaWarszawskoWiedeńska #HistoriaPolski #XIXwiek #Radomsko #Gomunice #ZapomnianaHistoria #Kolej #DokumentHistoryczny