Churchill kazał strzelać do sojusznika. Zginęło prawie 1300 Francuzów

Mers-el-Kébir, 3 lipca 1940 roku: w ramach operacji Catapult (Katapulta) brytyjska eskadra otwiera ogień do francuskiej floty w bazie pod Oranem w Algierii. Francja jest już wtedy poza wojną. 22 czerwca podpisała rozejm z Niemcami, a jego artykuł 8 przewidywał rozbrojenie francuskich okrętów pod kontrolą Niemiec i Włoch. Dla Londynu oznaczało to, że czwarta co do wielkości flota świata może w każdej chwili trafić w ręce Rzeszy. Tego samego dnia Brytyjczycy zajmują francuskie okręty w brytyjskich portach, a w egipskiej Aleksandrii stawiają francuskiej eskadrze te same warunki. Po ataku rząd marszałka Pétaina zerwał stosunki dyplomatyczne z Wielką Brytanią, a francuskie samoloty zbombardowały Gibraltar. W październiku 1940 roku Pétain ogłosił, że wkracza na drogę kolaboracji z Rzeszą. Dlaczego Londyn nie uwierzył ani słowu honoru francuskiego admirała Darlana, ani zapewnieniom zapisanym w rozejmie z Niemcami? Dlaczego brytyjscy dowódcy, którzy mieli wykonać rozkaz, byli przeciwni użyciu siły — i dlaczego mimo to padły salwy? Jaką drogę wyjścia pominął w meldunku do Francji admirał Gensoul, dowódca eskadry w Mers-el-Kébir, i jak niewiele zabrakło do porozumienia? Jak w Aleksandrii brytyjski i francuski admirał doszli do porozumienia bez jednego strzału? Co spotkało francuskich marynarzy, którzy wybrali powrót do domu? I czy obietnica, że flota nie trafi w ręce Niemców, została w końcu dotrzymana? Nie wszystko jest pewne. Brytyjska i francuska wersja do dziś różnią się co do tego, kto pierwszy strzelił na pokładzie okrętu podwodnego Surcouf w Plymouth. Źródła podają różną liczbę zabitych na pancerniku Bretagne. O łzach Churchilla w Izbie Gmin wiemy z dziennika sowieckiego ambasadora Iwana Majskiego. A historycy wciąż się spierają, czy ten atak był konieczny: jedni uważają, że pokazał światu, a zwłaszcza Ameryce, że Wielka Brytania nie skapituluje, inni — że Francuzi i tak zatopiliby swoje okręty sami. Ta historia dotyczy także nas: na niszczycielu Ouragan, zajętym przez Brytyjczyków w Plymouth, dwa tygodnie później nasi marynarze podnieśli polską banderę wojenną — obok francuskiej. Źródła: Admiralicja brytyjska — Naval Staff History „Battle Summary No. 1: Operations against the French Fleet at Mers-el-Kebir, 3–6 July 1940” (1954) I.S.O. Playfair — „The Mediterranean and Middle East”, t. I (brytyjska historia oficjalna) Hansard — przemówienia Winstona Churchilla w Izbie Gmin z 25 czerwca i 4 lipca 1940 roku Winston S. Churchill — „Druga wojna światowa”, t. II Churchill Archives Centre — depesza premiera do admirała Jamesa Somerville’a z 2 lipca 1940 roku James Somerville — listy do żony z lipca 1940 roku Iwan Majski — dzienniki Rozkaz nr 15 kontradmirała Jerzego Świrskiego (Londyn, 1940) — o podniesieniu polskiej bandery na niszczycielu Ouragan Charles de Gaulle — przemówienie w BBC z 8 lipca 1940 roku David Brown — „The Road to Oran” (2004) George E. Melton — „From Versailles to Mers el-Kébir” (2015) Colin Smith — „England’s Last War Against France” Nicholas Atkin — „The Forgotten French” (2003) Ministerstwo Sił Zbrojnych Francji — materiały o Mers-el-Kébir i o zatopieniu floty w Tulonie W następnym filmie — Wilno, lipiec 1944 roku: dowódcę Armii Krajowej zaproszono na rozmowy do sowieckiego sztabu, a do swoich już nie wrócił. Zostaw subskrypcję, żeby nie przegapić tego filmu. #MersElKebir #OperacjaKatapulta #IIwojnaświatowa #RoyalNavy #Churchill #WojnaNaMorzu #MarynarkaWojenna #historia #StaliLosy