De Jordaan rond 1895: een gezin, één kamer en een bedstee

Lindengracht 238, eerste verdieping, rond 1895. Een vrouw staat over een wastobbe gebogen, twee kinderen zitten in de deuropening, en een fotograaf legt de kamer vast omdat het hele blok gesloopt gaat worden. In het verslag bij dat adres staat een weduwe met vijf kinderen die ƒ 1 per week huur betaalde. Een jaar later staat er een nieuw blok met eigen keukens en wc’s. Van de 103 gezinnen die er woonden, komen er 9 terug. Dit is het verhaal van één blok in de Jordaan, van de krotten van 1895 tot het Jordaanoproer van 1934, en van wat er vandaag nog aan de Lindengracht staat. 📌 Wat je ontdekt • Eén kamer, een heel gezin: hoe de bedstee achter houten deurtjes werkte, waar de beeremmer stond en wat de Boldootkar elke dag kwam ophalen, en waarom een dag uit werken (80 cent) de huur van ƒ 1 per week niet eens dekte. • Water en vuur: waarom je heet water per emmer kocht bij de water- en vuurnering op de hoek, wat je daar als ‘vuur’ mee naar huis nam, en hoe het zondagse pak van maandag tot zaterdag bij de Bank van Lening lag. • Het nieuwe huis van 1896: wie de Bouwonderneming Jordaan oprichtte en met welke huisregels, waarom de huur bij ƒ 1,70 per week begon, waarom maar 9 van de 103 oude gezinnen terugkwamen, en wat Louise Went daarvan leerde. • Twee zomers en wat er nu staat: het aardappeloproer van 1917, het Jordaanoproer van juli 1934 met een barricade op de hoek van hetzelfde blok, en de fries met acht ambachten die je vandaag aan de Lindengracht nog ziet. Educatieve en historische inhoud. 📚 Belangrijkste bronnen • Stadsarchief Amsterdam, Canon van Amsterdam — ‘1934 Het Jordaanoproer’ • Rijksmonumentenregister (RCE), monument 518316 — woningen en pakhuizen van de Bouwonderneming Jordaan NV, Lindengracht 206–220 (1896) • Liesbeth Simpelaar, ‘Stoffelijke en geestelijke welvaart voor het volk. Louise Went (1865–1951)’, in opdracht van de Marie Kamphuis Stichting — met citaten uit L. van der Pek-Went, ‘Woningtoestanden voor de woningwet’ (1938) • E.M.L. Bervoets, ‘Co-productie: emancipatie van de gebruiker? 1920–1970’, in: Techniek in Nederland in de twintigste eeuw, deel 6 (2003) — DBNL; met het rapport van de Studiecommissie voor practische woninginrichting (1930) • Saskia Gaster, ‘De bank van lening’, De Groene Amsterdammer, 20 december 1995 — en andere bronnen. #NederlandseGeschiedenis #Amsterdam #Jordaan #Rond1900 #DagelijksLeven #Documentaire #Bedstee #Lindengracht #Waterstoker