Chùa Đất Sét và 42 năm nặn đất sét, người đàn ông để lại hàng ngàn tượng Phật ở Cần Thơ

Suốt 42 năm, ông Ngô Kim Tòng miệt mài nặn đất sét thành gần 2.000 tượng Phật, Thánh, Tiên và linh thú. Những tác phẩm đặc biệt này tạo nên nét riêng hiếm có cho chùa Đất Sét ở Cần Thơ. Chùa Bửu Sơn, còn gọi là chùa Đất Sét, nằm trên đường Tôn Đức Thắng, phường Sóc Trăng, TP.Cần Thơ. Nơi đây nổi tiếng với hàng ngàn tượng và nhiều công trình được tạo tác từ đất sét. Người làm nên những tác phẩm ấy là ông Ngô Kim Tòng (1909 - 1970), trụ trì đời thứ tư của dòng họ Ngô. Sinh ra trong gia đình có 10 người con, ông Tòng vốn có sức khỏe yếu. Gia đình nghèo, ông chỉ học đến lớp 3 rồi nghỉ để phụ giúp cha mẹ chăm nom am tự. Năm 19 tuổi, ông rời nhà đi làm rẫy. Ban ngày cuốc đất trồng khoai, bắp; ban đêm sống trong chòi lá, đọc kinh và tìm hiểu giáo lý nhà Phật. Do lao động quá sức, ông lâm bệnh nặng. Sau khi trở về am tự dưỡng bệnh và dần hồi phục, ông bắt đầu gắn bó với đất sét. Đất được đào về, phơi khô, giã nhuyễn, sàng lọc rồi nhào với nước. Từ khối đất dẻo, ông tự tay tạo hình từng pho tượng. Không qua trường lớp mỹ thuật, ông dựa vào kiến thức Phật giáo và trí tưởng tượng để tạo nên các tượng Phật, Bồ Tát, La Hán, Thánh, Tiên và linh thú. Công việc ấy kéo dài suốt 42 năm, cho đến khi ông qua đời năm 1970. Sau hơn 4 thập niên, ông Ngô Kim Tòng đã tạo tác gần 2.000 tượng lớn nhỏ. Trong chùa có đủ tượng Phật, Bồ Tát, La Hán cùng nhiều linh thú như long, lân, quy, phụng, thanh sư, bạch tượng, bạch hổ, long mã... Đặc biệt, nhiều chi tiết kiến trúc cũng được làm từ đất sét. Chánh điện có 24 cột đắp nổi hình rồng. Không gian thờ tự mang dấu ấn "tam giáo đồng hành", kết hợp các yếu tố Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo. Hai công trình nổi bật là Tháp Đa Bảo và Bảo Tòa Liên Hoa. Tháp Đa Bảo cao khoảng 4,5 m, có 13 tầng, 208 cửa tượng trưng cho 208 vị Phật và 156 con rồng bao quanh. Bảo Tòa Liên Hoa cao khoảng 2 m, gồm 1.000 cánh sen và 1.000 vị thần. Năm 2013, hai công trình được xác lập kỷ lục Việt Nam là công trình bằng đất sét lớn nhất. Chùa Đất Sét còn gây chú ý với 8 cây nến khổng lồ do ông Tòng tự tay đúc. Khoảng 1,4 tấn sáp ong được sử dụng để làm nến. Trong đó, 6 cây cao khoảng 2,6 m, nặng 200 kg mỗi cây; 2 cây nhỏ hơn nặng khoảng 100 kg mỗi cây. Hai cây nến nhỏ được thắp từ năm 1970, khi ông Tòng qua đời. Sau nhiều thập niên, nến vẫn còn. Đây cũng là một trong những hình ảnh đặc biệt nhất tại chùa Đất Sét. Ông Tòng qua đời ở tuổi 62. Phần mộ của ông được đặt trong khuôn viên chùa. Ngày nay, chùa không có nhà sư trụ trì. Con cháu dòng họ Ngô cùng nhau chăm nom, bảo quản các công trình và duy trì việc thờ tự. Từ những nắm đất bình dị, một người đàn ông đã dành 42 năm tạo nên hàng ngàn tác phẩm. Hơn nửa thế kỷ sau ngày ông qua đời, những pho tượng đất sét vẫn hiện diện, trở thành dấu ấn đặc biệt của chùa Đất Sét và một phần di sản văn hóa độc đáo của miền Tây.