กุฏิกลิ่นสะตอที่วัดวังตะวันตก Kuti Klin Sato at Wat Wang Tawan Tok

กุฏิกลิ่นสะตอที่วัดวังตะวันตก Kuti Klin Sato at Wat Wang Tawan Tok กุฏิกลิ่นสะตอพ่อท่านกาชาดที่วัดวังตะวันตก เรือนไทยประเพณีหลังสุดท้ายในเมืองนครที่ยังคงอยู่อย่างสมบูรณ์แบบดั้งเดิมในวัดวังตะวันตก ปรากฏจารึกเหนือบานประตูหน้าที่มีการแกะสลักรูปเสี้ยวกางขนาบสองข้างไว้ว่า “ เรือนไทยสามหลังกับข้างครัวขวางโน้น ข้าพเจ้าอาจารย์ย่อง .... ” เดิมตั้งอยู่ด้านหลังหอไตรอินทสุวรรณหันหน้าทางทิศตะวันออกแล้วถูกบดบังเมื่อมีการก่อสร้างอาคารพาณิชย์ด้านหลังจนมีสภาพทรุดโทรมมาก ชาวนครศรีธรรมราชนำโดยนายแพทย์บัญชา พงษ์พานิช แห่งสวนสร้างสรรค์ นาคร-บวรรัตน์ ได้ประสานรณรงค์จนสามารถเคลื่อนย้ายออกมาบูรณปฏิสังขรณ์ใหม่โดยกรมศิลปากรร่วมกับชาวนคร บนพื้นที่วัดในบริเวณที่งดงามขึ้น ได้รับการกล่าวขานว่าคือกุฏิกลิ่นสะตอจากรายการโทรทัศน์ตามไปดู ด้วยมีลักษณะเฉพาะสถาปัตยกรรมไทยกลิ่นอายปักษ์ใต้ เป็นเรือนสับสร้าง ๓ หลัง หลังคาจั่วหลังกลางเป็นห้องโถงโล่งและเรือนอีก ๒ หลังเป็นปีกยกพื้นสูงทั้ง ๒ ข้าง มีหลังคามุงกระเบื้องไม่เคลือบคลุมต่อเชื่อมกัน ด้านหลังเป็นเรือนครัวซึ่งได้ย้ายมาประชิดกุฏิภายหลัง ปัจจุบันมีชานเรือนทำด้วยปูนซิเมนต์เชื่อมหมู่กุฏิและเรือนครัวเข้าด้วยกัน ตัวเรือนกุฏิไม้เป็นแบบเรือฝาประกน มีลวดลายแกะสลักไม้ ตกแต่งตามส่วนต่าง ๆ เป็นรูปบุคคลมีปีกประกอบลายพรรณพฤกษา ลายหัวบุคคลมีลำตัวเป็นก้านต้นไม้ กรอบหน้าต่างด้านล่างสลักเป็นลายเครือเถา รูปสัตว์และลายเรขาคณิต ใต้กุฏิยกพื้นสูง มีอ่างกระเบื้องเคลือบขนาดใหญ่และ .... ที่เป็นของดั้งเดิม ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติ ในราชกิจจานุเบกษา .... ได้รับรางวัลอาคารอนุรักษ์ดีเด่นประเภทปูชนียสถานและวัดวาอาราม จากสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อ พ.ศ.๒๕๓๕ ปัจจุบันจัดเป็นอนุสรณ์สถานของพ่อท่านกาชาด (ย่อง อินทสุวรรโณ) มหาเถระแห่งเมืองนครที่เป็นที่นับถือในฐานะพระผู้พัฒนาและช่วยขจัดทุกข์ภัยให้ผู้คน มีภาพถ่ายครั้งเปิดโกศแบบท้องถิ่นเพื่อคณะศิษย์พระภิกษุเมืองนครได้ถวายสักการะสรีระในท่านั่งก่อนการประชุมเพลิง พร้อมกับมีห้องแสดงระลึกถึงสมเด็จพระเจ้าตากสิน เจ้าจอมมารดาปรางและสายสกุล ณ นคร ด้วยวัดวังตะวันตกเคยเป็นนิวาสถานของเจ้าจอมมารดาปรางและเจ้าพระยานครน้อยมาก่อน และมักมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนว่ากุฏินี้คือตำหนักเจ้าจอมมารดาปราง ทั้ง ๆ ที่กุฏินี้สร้างหลังจากเจ้าจอมมารดาปรางสิ้นแล้วประมาณ ๕๐ ปี โดยเจ้าพระยานครน้อยได้ยกวังของเจ้าจอมมารดาปรางพร้อมอุทยานสร้างเป็นวัดวังตะวันออกและวัดวังตะวันตกเมื่อประมาณ พ.ศ.๒๓๘๐ โดยได้สร้างพระสูง หรือพระศรีธรรมาโศกราชไว้เป็นอนุสรณ์ถึงพระมารดา ณ ตำแหน่งถวายเพลิง ปัจจุบันสร้างอุโบสถคลุมเป็นพระประธาน เป็นอุโบสถเดียวในเมืองนครที่พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ และ รัชกาลที่ ๑๐ เสด็จยกช่อฟ้าพร้อมสมเด็จพระพันปี เมื่อปี พ.ศ.๒๕๐๖ มีภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียว ในศาลาการเปรียญมีจิตรกรรมฝาผนังนิพพานโสตรหรือตำนานพระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช พร้อมกับธรรมาสน์โบราณเมืองนคร และเตียงเจ้าพระยานครน้อยด้วย