Lalka TOM I Rozdział 15

Stanisław Wokulski, targany silnym wewnętrznym konfliktem, miota się pomiędzy racjonalnym rozsądkiem a ślepiącą namiętnością do arystokratki Izabeli Łęckiej. Podczas gdy jego pragmatyczna strona natury poddaje w wątpliwość sens tego uczucia i wylicza minimalne szanse na małżeństwo, zakochany idealista potajemnie realizuje ambitne plany majątkowe, by zbliżyć się do ukochanej. Spacerując po Warszawie i rozmawiając z pouczającym go fryzjerem, bohater nieustannie waży własną godność z upokarzającą desperacją, ostatecznie decydując się na wystawny ubiór i konfrontację z niebezpieczeństwem. Cała ta scena w mistrzowski sposób ukazuje psychiczny rozpad jednostki, która dla przelotnej minuty szczęścia gotowa jest poświęcić swój dotychczasowy spokój, dumę oraz życiową filozofię.