بیهوشی به زبان ساده؛ آیا بیهوشی خطرناک است و هنگام عمل چه اتفاقی می‌افتد؟ دکترمحمدضیا توتونچی قربانی

آیا بیهوشی خطرناک است؟ متخصص بیهوشی هنگام جراحی دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟ آیا ممکن است بیمار وسط عمل بیدار شود و چرا پیش از بیهوشی باید ناشتا باشیم؟ نگرانی درباره بیهوشی برای بسیاری از بیمارانی که در آستانه جراحی، آندوسکوپی یا یک اقدام تشخیصی و درمانی قرار دارند، طبیعی است. میزان خطر بیهوشی برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند نوع و مدت عمل، سن و وضعیت عمومی بیمار، بیماری‌های قلبی، ریوی، کلیوی و کبدی، داروهای مصرفی و روش انتخاب‌شده برای بیهوشی بستگی دارد. در این گفت‌وگوی علمی و قابل‌فهم، دکتر محمدضیا توتونچی قربانی، استاد، متخصص بیهوشی و فلوشیپ بیهوشی قلب در انستیتو قلب و عروق شهید رجایی، توضیح می‌دهد که بیهوشی چیست، چه روش‌هایی دارد و از زمان ارزیابی پیش از عمل تا انتقال بیمار به بخش ریکاوری چه اتفاقی می‌افتد. بیهوشی فقط خواباندن بیمار نیست. متخصص بیهوشی متناسب با نوع عمل و شرایط بیمار، کنترل درد، تنظیم سطح هوشیاری، حفظ راه هوایی و تنفس، کنترل واکنش‌های بدن به جراحی و پایدار نگه‌داشتن گردش خون را بر عهده دارد. فشارخون، ضربان و ریتم قلب، میزان اکسیژن خون، وضعیت تنفس، دمای بدن و سایر شاخص‌های ضروری در طول عمل پایش می‌شوند تا هر تغییر احتمالی سریع تشخیص داده شود. در این برنامه به پرسش‌های مهم زیر پاسخ داده می‌شود: بیهوشی چیست و چه تفاوتی با خواب طبیعی دارد؟ متخصص بیهوشی پیش از عمل، هنگام جراحی و پس از پایان عمل چه وظایفی دارد؟ آیا هدف بیهوشی فقط خواباندن بیمار است؟ خطرات بیهوشی چگونه پیش از جراحی ارزیابی می‌شوند؟ بیهوشی عمومی، بی‌حسی منطقه‌ای، بی‌حسی موضعی و آرام‌بخشی چه تفاوتی دارند؟ بی‌حسی نخاعی و اپیدورال در چه گروهی از روش‌های بیهوشی قرار می‌گیرند؟ روش مناسب بیهوشی برای هر بیمار چگونه انتخاب می‌شود؟ در اتاق عمل چه علائم و شاخص‌هایی به‌طور مداوم پایش می‌شوند؟ تنفس بیمار در طول بیهوشی چگونه کنترل می‌شود؟ آیا ممکن است بیمار هنگام عمل بیدار شود یا اتفاقات اتاق عمل را به خاطر بیاورد؟ چرا بیمار پس از پایان عمل به بخش ریکاوری منتقل می‌شود؟ بیهوشی عمومی، بی‌حسی منطقه‌ای، بی‌حسی موضعی و آرام‌بخشی یکسان نیستند. در بیهوشی عمومی، بیمار هوشیاری خود را از دست می‌دهد و ممکن است برای حفظ راه هوایی و تنفس به تجهیزات ویژه نیاز داشته باشد. در بی‌حسی منطقه‌ای، بخش بزرگ‌تری از بدن مانند نیمه پایین بدن بی‌حس می‌شود. بی‌حسی موضعی ناحیه محدودتری را درگیر می‌کند و در آرام‌بخشی، سطح هوشیاری می‌تواند از کاهش اضطراب تا خواب‌آلودگی عمیق متفاوت باشد. روش بیهوشی براساس نوع، محل و مدت عمل، وضعیت قلب و ریه، سن و توان جسمانی بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی، شرایط راه هوایی و مزایا و محدودیت‌های هر روش انتخاب می‌شود. در مواردی که چند گزینه قابل‌قبول وجود داشته باشد، نظر بیمار نیز در تصمیم‌گیری مشترک اهمیت دارد. ارزیابی پیش از بیهوشی فرصت مهمی برای کاهش خطر است. بیمار باید سابقه بیماری‌ها، حساسیت‌های دارویی، مشکلات قبلی هنگام بیهوشی، احتمال وقفه تنفسی در خواب و تمام داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی مصرفی خود را به تیم درمان اطلاع دهد. داروهای روزانه نیز نباید بدون دستور پزشک قطع یا مصرف شوند. ناشتابودن پیش از بیهوشی برای کاهش احتمال برگشت محتویات معده و ورود آن به راه‌های تنفسی اهمیت دارد. مدت ناشتابودن برای غذای جامد، شیر و مایعات شفاف یکسان نیست؛ بنابراین بیمار باید دقیقاً دستور اختصاصی مرکز درمانی و متخصص بیهوشی را رعایت کند و زمان ناشتابودن را خودسرانه تغییر ندهد. آگاهی ناخواسته هنگام بیهوشی عمومی پدیده‌ای نادر است. متخصص بیهوشی در طول جراحی وضعیت بیمار و میزان داروها را پیوسته بررسی می‌کند. بااین‌حال، آرام‌بخشی با بیهوشی عمومی تفاوت دارد و ممکن است بیمار در بعضی روش‌های آرام‌بخشی، بخش‌هایی از محیط یا گفت‌وگوها را به خاطر بیاورد. بیمارانی که قبلاً تجربه آگاهی حین عمل داشته‌اند باید این موضوع را پیش از جراحی مطرح کنند. پس از پایان جراحی، مراقبت بیمار متوقف نمی‌شود. در بخش ریکاوری، بازگشت هوشیاری و تنفس مناسب، فشارخون، ضربان قلب، اکسیژن خون، درد، تهوع، استفراغ، لرز، گیجی و سایر وضعیت‌های مهم بررسی می‌شوند. انتقال به بخش یا ترخیص زمانی انجام می‌شود که معیارهای ایمنی لازم فراهم شده باشند. مهمان: دکتر محمدضیا توتونچی قربانی، استاد، متخصص بیهوشی و فلوشیپ بیهوشی قلب، انستیتو قلب و عروق شهید رجایی میزبان: دکتر اکبر نیک‌پژوه محل ضبط: دفتر سلامتی و پیشگیری بالینی، میدان فاطمی تهران این ویدئو برای آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین ارزیابی پیش از عمل یا توصیه اختصاصی متخصص بیهوشی و پزشک معالج نیست. دستور ناشتابودن و نحوه مصرف یا قطع داروها باید برای هر بیمار به‌صورت اختصاصی توسط تیم درمان تعیین شود. #دکتر_محمدضیا_توتونچی_قربانی #دکتر_اکبر_نیک_پژوه #انستیتو_قلب_و_عروق_شهید_رجایی #بیهوشی #متخصص_بیهوشی #بیهوشی_عمومی #بی_حسی_نخاعی #بی_حسی_موضعی #آرام_بخشی #اتاق_عمل #ریکاوری #جراحی #بیهوشی_قلب #Anesthesia #GeneralAnesthesia #Anesthesiologist #RegionalAnesthesia #Sedation #Surgery #CardiacAnesthesia