ଏକାକ୍ଷର ହେତୁ କର ହେଲାଣି ବେଳ ekakhyara hetu kara helani bela @SL670/S171

ଏକାକ୍ଷର ହେତୁ କର ହେଲାଣି ବେଳ ekakhyara hetu kara helani bela @SL670/S171 ଏହି ଗୀତରେ “ଏକାଖ୍ୟର” କେବଳ ଏକ ଅକ୍ଷର ବା ଏକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ଏକମାତ୍ର ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ, ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ପରୀକ୍ଷା ଭାବରେ ନେଇ ଗୀତର ଗଭୀର ଅର୍ଥ ବୁଝାଯାଇପାରେ। ପ୍ରଥମ ପଦ “ଏକାଖ୍ୟର ହେତୁକର ହେଲାଣି ବେଳ”—ଏବେ ସେହି ଏକାକ୍ଷରର ରହସ୍ୟ ବୁଝିବାର ସମୟ ଆସିଛି। କଳିଯୁଗର ଏହି ଘଡ଼ିସନ୍ଧି ସମୟରେ ମଣିଷ ବାହ୍ୟ ମାୟାର ଖେଳରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ହେବ। ସେଥିପାଇଁ ଆଉ ବିଳମ୍ବ ନକରି ସତ୍ୟର ସନ୍ଧାନରେ ବାହାରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଥମ ଅନ୍ତରା ଏହି ପରୀକ୍ଷା କେବଳ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ନୁହେଁ। ଯୋଗୀ, ତପସ୍ୱୀ, ସାଧୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ପଣ୍ଡିତ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ଗୁଣୀ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। କାରଣ ଏଠାରେ ପରୀକ୍ଷକ କୌଣସି ମଣିଷ ନୁହେଁ—କାଳ ନିଜେ ପରୀକ୍ଷକ। “ଅଜଣା ପରୀକ୍ଷା ସ୍ଥଳ” କହିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଜୀବନର କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ କାଳ ମଣିଷକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବ, ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଜଣା ନଥାଏ। “ପ୍ରଶ୍ନ ପତ୍ରେ ପ୍ରଶ୍ନ ମାତ୍ର ଏକ ଅକ୍ଷର”—ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା, ଶାସ୍ତ୍ର, ତର୍କ ଓ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟର ଶେଷରେ ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଗୋଟିଏ—ନିଜର ମୂଳକୁ ଜାଣିଲୁ କି? ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନ୍ତରା ଏଠାରେ ଛାତ୍ର କହିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ର ନୁହେଁ; ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ଜଣେ ଛାତ୍ର। ପ୍ରଶ୍ନ ଯଦିଓ ଏକାକ୍ଷର, ତାହାର ଉତ୍ତର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ। ଅଙ୍କ, ସାହିତ୍ୟ, ଭୂଗୋଳ, ବିଜ୍ଞାନ, ଜ୍ୟାମିତି—ବାହ୍ୟ ଜଗତର ଅନେକ ବିଦ୍ୟା ଶିଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷକୁ ନିଜର ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବାକୁ ହେବ। “ପଞ୍ଚବିଦ୍ୟା ଯୋଗ ଗୁଣ ବିୟୋଗ ହର”—ଜୀବନର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତୀୟ ହିସାବ ଜାଣିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଯଦି ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ ଅଜଣା ରହିଗଲା, ତେବେ ଶେଷ ପରୀକ୍ଷା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ। ତୃତୀୟ ଅନ୍ତରା ଏଠାରେ ଗୀତଟି ଏକ ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। କେହି “ଏକାଖ୍ୟର”କୁ “ଓଁ” ପ୍ରଣବ ଅକ୍ଷର ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। ସେହି ଧାରଣାରେ ଦିନରାତି ଓଁ ଜପ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଗୀତର ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—କେବଳ ଜପ କରିଲେ କି ସେହି ତତ୍ତ୍ୱର ମୂଳକୁ ଜାଣିହେବ? “ଅଜ୍ଞାନୀ ଅଜ୍ଞାନେ ଭୋଳ”—ଅଜ୍ଞାନର କାରଣରୁ ମଣିଷ ବାହ୍ୟ ଅର୍ଥରେ ଅଟକି ଯାଇପାରେ ଏବଂ ତାହାର ଆଦିମୂଳ ଖୋଜି ନପାରେ। “ଶ୍ରୀମନ ଅପଢ଼ା ପାଠ ମହାଗୁମର”—ଏହା ଏହି ଗୀତର ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର କଥା। ପଢ଼ାଶୁଣାର ଅନେକ ପାଠ ମଣିଷ ଶିଖିପାରେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳ ପାଠ ଯଦି ଅପଢ଼ା ରହିଗଲା, ତେବେ ସେହି ଅପଢ଼ା ପାଠ ହିଁ ମହାଗୁମର ହୋଇ ରହିଯାଏ। ସାରମର୍ମ ଏହି ଗୀତର “ପରୀକ୍ଷା” ହେଉଛି ଜୀବନର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରୀକ୍ଷା। “ପରୀକ୍ଷକ” କାଳ, “ପରୀକ୍ଷାର୍ଥୀ” ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ, ଏବଂ “ଏକାଖ୍ୟର” ହେଉଛି ମୂଳ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିବାର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ। ବାହାର ଜ୍ଞାନ ଯେତେ ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜର ଆଦିମୂଳ ଓ ପରମ ସତ୍ୟ ଅଜଣା ରହିଲେ ଜ୍ଞାନ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତେଣୁ ଏହି ଗୀତ ମଣିଷକୁ ମାୟାର ବାହ୍ୟ ଖେଳରୁ ଭିତରକୁ ଫେରି, “ଏକାଖ୍ୟର”ର ମର୍ମ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛି। ଅବେଦ ମତରୁ ଦେଖିଲେ, “ଏକାଖ୍ୟର”କୁ କେବଳ ଉଚ୍ଚାରିତ ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷର, ଶବ୍ଦ ଓ ଜ୍ଞାନର ପୂର୍ବରେ ଥିବା ମୂଳ ରହସ୍ୟ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଇପାରେ। ଏଠାରେ ଜପଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ମର୍ମକୁ ଜାଣିବା ଓ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଇଛି। *****