ନାମ ଧର ନାମ ସ୍ମର ନାମରେ ମଜ nama dhara nama smara namare maja @SL665/S166

ନାମ ଧର ନାମ ସ୍ମର ନାମରେ ମଜ nama dhara nama smara namare maja @SL665/S166 ଏହି ଗୀତରେ “ନାମ”କୁ କେବଳ ମୁଖରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିବାର ଏକ ଗୁପ୍ତ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ବୁଝାଯାଇଛି। ଏହାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏଭଳି— ମୁଖଡ଼ା — “ନାମ ଧର ନାମ ସ୍ମର” “ନାମ ଧର, ନାମ ସ୍ମର, ନାମରେ ମଜ”—ଏଠାରେ ନାମ ସ୍ମରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ମନକୁ ନାମର ଭାବରେ ଲୀନ କରିବାର କଥା କୁହାଯାଇଛି। କେବଳ ନାମ ଜପ କରିବା ନୁହେଁ, ନାମର ଅର୍ଥ, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ରହସ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ହେଉଛି ଏହାର ଗଭୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। “ନାମର ଶବ୍ଦ ଅଟଇ ବ୍ରହ୍ମର ତେଜ”—ଏହି ପଦରେ ନାମର ଶବ୍ଦକୁ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ତେଜ ବା ପ୍ରକାଶରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ପ୍ରଥମ ପଦ — “ନାମ ଶବ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମ ପରମ ମାଧ୍ୟମ” ଏଠାରେ ନାମ ଓ ଶବ୍ଦର ସମ୍ପର୍କକୁ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ନାମ ହେଉଛି ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ। “ସର୍ବ ନାମ ଘଟେ ହରିହର ସ୍ଥାନ”—ଏହାର ଭାବ ହେଉଛି, ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଓ ରୂପର ମୂଳରେ ଏକ ପରମ ସତ୍ତାର ଉପସ୍ଥିତି ରହିଛି। ଭକ୍ତିରେ ନାମ ଭଜିଲେ “ବ୍ରଜ” ଲଭିବା କୁହାଯାଇଛି; ଏଠାରେ ବ୍ରଜକୁ କେବଳ ଏକ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତି ଓ ପରମ ଅନୁଭୂତିର ଅବସ୍ଥା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଯାଇପାରେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ — “ନାମ ଶବ୍ଦ ତତୋ ବୁଝିବଟି ଅର୍ଥ” ଏଠାରେ ନାମର ବାହ୍ୟ ଶବ୍ଦ ପଛରେ ଥିବା ଅର୍ଥ ଓ ରହସ୍ୟକୁ ଖୋଜିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। “ନାମରେ ମଝି ଆକାର”—ଏହି ପଦଟି ଗୀତର ଏକ ବିଶେଷ ଅକ୍ଷରତତ୍ତ୍ୱ ଦିଗକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ନାମର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଭାବେ ନ ଦେଖି, ଅକ୍ଷରର ଗଠନ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଖୋଜିବାର ଆହ୍ୱାନ ରହିଛି। ତୃତୀୟ ପଦ — “ନାମ ଓଲଟାଇ ମାନ ତାକୁ ଚାହିଁ” ଏଠାରେ ନାମକୁ ଓଲଟାଇ ଦେଖିବା ଏବଂ “ମଝି ଗାର କାଢ଼ି” ତାହାର ଭିତର ରହସ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ସାଧାରଣ ନାମସ୍ମରଣଠାରୁ ଆଗକୁ ଯାଇ ଅକ୍ଷରର ଆକାର, ଗଠନ ଓ ସଂଖ୍ୟାତତ୍ତ୍ୱ ମାଧ୍ୟମରେ ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ ଅନୁସନ୍ଧାନର ଇଙ୍ଗିତ ଦେଉଛି। “ନଅମରେ ନବମ ଯେ—ଶ୍ରୀମନ ସୂର୍ଯ୍ୟ”—ଏଠାରେ “ନଅ” ଓ “ନବମ” ଶବ୍ଦ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଖ୍ୟାତତ୍ତ୍ୱର ଏକ ରହସ୍ୟମୟ ସଙ୍କେତ ଦିଆଯାଇଛି। “ସୂର୍ଯ୍ୟ” ଏଠାରେ ଆଲୋକ, ତେଜ ଓ ପ୍ରକାଶର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଧରାଯାଇପାରେ। ସମଗ୍ର ଗୀତର ମର୍ମ ଏହି ଗୀତର ମୁଖ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି— ନାମ → ଶବ୍ଦ → ଅକ୍ଷର → ଅର୍ଥ → ରହସ୍ୟ → ବ୍ରହ୍ମତେଜ। ଅର୍ଥାତ୍, ନାମକୁ କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ସୀମିତ ନ ରଖି, ନାମର ଶବ୍ଦ ଓ ଅକ୍ଷର ଭିତରେ ଥିବା ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ ତାହାର ଗଭୀର ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ତେଣୁ “ନାମ ଧର, ନାମ ସ୍ମର, ନାମରେ ମଜ”—ଏହା କେବଳ ଜପର ଆହ୍ୱାନ ନୁହେଁ; ନାମର ଭିତରେ ଥିବା ପରମ ରହସ୍ୟକୁ ଖୋଜିବାର ଆହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ଅଟେ। ଅବେଦ ମତରୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଗୀତର “ନାମ”କୁ ବାହ୍ୟ ଶବ୍ଦରୁ ଭିତର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯିବାର ଏକ ଦ୍ୱାର ଭାବେ ନିଆଯାଇପାରେ—ଶବ୍ଦର ପ୍ରକାଶ ପଛରେ ଥିବା ମୂଳ ରହସ୍ୟକୁ ଖୋଜିବା ହିଁ ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭାବ। * * * *