Borys Pasternak — Poeta, który odrzucił Nobla, by nie stracić ojczyzny

Najbardziej zajęły mnie w tej historii dwa telegramy, które ten sam człowiek wysłał do Sztokholmu w odstępie zaledwie czterech dni. Nie zgadzam się z obiegowym obrazem Pasternaka jako autora jednej powieści ani jako zawodowego dysydenta walczącego z władzą. Chciałem zobaczyć poetę, tłumacza i człowieka, który przez całe życie wybierał między słowem a bezpieczeństwem, a za jego wybory płacili także inni. Borys Pasternak to jedna z najbardziej niejednoznacznych postaci literatury dwudziestego wieku. Laureat Nagrody Nobla z 1958 roku, autor Doktora Żywago, poeta, którego wiersze znała na pamięć cała literacka Moskwa, i tłumacz, dzięki któremu Rosjanie do dziś czytają Szekspira i Goethego. W tym filmie dokumentalnym prześledzimy jego życie od dzieciństwa w domu malarza Leonida Pasternaka, gdzie bywali Lew Tołstoj, Aleksander Skriabin i Rainer Maria Rilke, aż po ostatnie lata w podmoskiewskim Pieriediełkinie. Z filmu dowiedzą się Państwo, dlaczego młody Pasternak porzucił muzykę, choć chwalił go sam Skriabin, i dlaczego odrzucił propozycję robienia kariery naukowej w Marburgu, gdzie wcześniej doktorat obronił Władysław Tatarkiewicz. Opowiemy, dlaczego został w Rosji, gdy jego rodzina wyjechała na Zachód, i co naprawdę wiadomo o słynnej rozmowie telefonicznej ze Stalinem w sprawie aresztowanego Osipa Mandelsztama. Pokażemy, jak w czasach Wielkiego Terroru odmówił podpisania listu popierającego wyroki śmierci i jak przekłady stały się dla niego schronieniem. Ważną częścią tej historii jest Olga Iwińska, kobieta, którą Pasternak kochał i w której wielu czytelników rozpoznaje Larę z Doktora Żywago. Przyjrzymy się też drodze samej powieści: od maszynopisu wręczonego włoskiemu gościowi w ogrodzie w Pieriediełkinie, przez walkę mediolańskiego wydawcy Giangiacoma Feltrinellego z naciskami Moskwy, po tajne wydanie zamówione przez amerykański wywiad. Wyjaśnimy, co mówią dokumenty, a co należy do sfery mitów. Film przedstawia też kulisy kampanii, jaką władze radzieckie rozpętały po przyznaniu Pasternakowi Nagrody Nobla. Mowa o zebraniach Związku Pisarzy, artykułach prasowych, wiecach w zakładach pracy i groźbie wydalenia z kraju. Sporne kwestie przedstawiamy rzetelnie, zaznaczając, gdzie źródła się różnią i gdzie historycy wciąż nie są zgodni. To opowieść o cenie wolnego słowa w państwie totalitarnym, o odwadze i kompromisie, o literaturze silniejszej od cenzury i o ludziach, którzy zapłacili za cudze książki. Film przeznaczony jest dla wszystkich, którzy interesują się historią dwudziestego wieku, literaturą rosyjską, dziejami Związku Radzieckiego i losami twórców w czasach dyktatury. Jeżeli film się Państwu spodobał, proszę o polubienie, subskrypcję kanału i podzielenie się w komentarzu swoją opinią. Każdy komentarz czytam osobiście. Autor kanału i scenariusza: Stanisław Wiśniewiecki. © Stanisław Wiśniewiecki. Wszelkie prawa zastrzeżone. Treść filmu, w tym scenariusz, narracja, montaż i opracowanie materiału, jest chroniona prawem autorskim. Kopiowanie, ponowne publikowanie, rozpowszechnianie, tłumaczenie lub wykorzystywanie całości lub fragmentów filmu bez pisemnej zgody autora jest zabronione. Materiały archiwalne wykorzystano wyłącznie w celach edukacyjnych i dokumentalnych. #BorysPasternak #DoktorŻywago #NagrodaNobla #HistoriaXXWieku #ZSRR