Pod kopalnią zniknęło 5 wsi, a Polska płaciła 500 tys. euro dziennie, by kopać dalej: Turów, Łużyce

W Worku Turoszowskim, wąskim skrawku Polski między Niemcami a Czechami, ziemię przecina dziura o wymiarach mniej więcej 10 na 6 kilometrów, głęboka na ponad 200 metrów. To odkrywka Turów. Pod nią i pod hałdą obok zniknęły Rybarzowice, Biedrzychowice Górne, Pasternik i kilka innych wsi, dwa pałace Einsiedlów, kościoły i grodzisko w Zatoniu. W Opolnie-Zdroju wyschły źródła dawnego uzdrowiska. Kopalnię zaczęli kopać Niemcy w 1904 roku, a dawna wieś Türchau zaczęła znikać pod odkrywką już w 1917 roku. Po 1945 roku granica na Nysie przecięła zakład na pół: kopalnia była polska, elektrownia w Hirschfelde niemiecka, i przez 35 lat polski węgiel jechał przez rzekę do NRD. W 2021 roku Czechy pozwały Polskę przed Trybunałem Sprawiedliwości UE z powodu wody w studniach przygranicznych wsi. Polska nie zatrzymała koparek i do porozumienia w Pradze uzbierało się 68,5 miliona euro kar. W tym odcinku: — dlaczego Worek Turoszowski jest jedynym kawałkiem dawnej Saksonii w Polsce — jak chłopskie szyby zamieniły się w jedną z największych odkrywek w Europie — jak przez 35 lat polski węgiel zasilał niemiecką elektrownię za rzeką — jak zniknęły Rybarzowice, pałace Einsiedlów i Wigancice Żytawskie — co Czarny Trójkąt zrobił z lasami w Górach Izerskich — o co naprawdę toczył się spór z Czechami i ile kosztował — jak wygląda dziś krawędź odkrywki, Opolno-Zdrój i Wigancice Źródła: • Marek Staffa (red.) — „Słownik geografii turystycznej Sudetów”, t. 2: Pogórze Izerskie, Wrocław 2003 • Marek Sznajder — „Historie z Worka”, 2002 • Wikipedia (pl/de/en) — Kopalnia Węgla Brunatnego Turów, Tagebau Turów, Elektrownia Turów, Bogatynia, Turoszów, Rybarzowice, Wigancice Żytawskie, Opolno-Zdrój, Zatonie • OKO.press — rozmowa z hydrogeologiem Sylwestrem Kraśnickim, maj 2021 • Rząd Republiki Czeskiej (vlada.gov.cz) — umowa w sprawie kopalni Turów, 3 lutego 2022 • Najwyższa Izba Kontroli — wystąpienie pokontrolne dotyczące KWB Turów (osuwisko 2016) • Zintegrowana Platforma Edukacyjna (zpe.gov.pl) — degradacja lasów Gór Izerskich • National Geographic Polska — reportaż o Opolnie-Zdroju, wrzesień 2026 • Murator — reportaż o Wigancicach Żytawskich i Strażnicy Pamięci, październik 2026 • Greenpeace Czechy, Czeska Służba Geologiczna — studnie w Uhelnej i Václavicach • Trybunał Sprawiedliwości UE — wyrok z 22 stycznia 2026 r. (C-554/24 P) w sprawie kar • Forsal, xyz.pl — wyroki NSA w sprawie Turowa (2025–2026) #historia #Bogatynia #Turów