ହେ ଜାଗରେ ଜାଗ ପ୍ରିୟ ଭକତ ଜାଗ he jagare jaga priya bhakat jagannath @SL666/S167

ହେ ଜାଗରେ ଜାଗ ପ୍ରିୟ ଭକତ ଜାଗ he jagare jaga priya bhakat jagannath @SL666/S167 ଏହି ଗୀତଟି ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜାଗରଣ, ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ଧର୍ମର ପଥରେ ଆଗେଇ ଆସିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି। ଏଥିରେ ନିରବ ରହି ଅନ୍ୟାୟ ସହିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସତ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନି ଜୀବନରେ ଧାରଣ କରିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଥମ ପଦ — “ହେ ଜାଗରେ ଜାଗ…” “ଜାଗ” ଶବ୍ଦଟି କେବଳ ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠିବାର କଥା ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଏହା ଚେତନାର ଜାଗରଣକୁ ବୁଝାଏ। ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ଭିତରେ ଥିବା ସତ୍ୟଚେତନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। “ବେଳ ହେଲା ନିକଟ, ପ୍ରଭୁ ହେବେ ପ୍ରକଟ” ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଶା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି—ସତ୍ୟର ଉଦୟର ସମୟ ନିକଟ ହେଉଛି। ସେଥିପାଇଁ ଭକ୍ତମାନେ ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦରକାର। “ସତ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଧର୍ମ ମାର୍ଗେ ହୁଅରେ ଯୋଗ”—ଏହି ଧାଡ଼ିରେ ଗୀତର ମୁଖ୍ୟ ମାର୍ଗ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ଧର୍ମର ପଥରେ ନିଜକୁ ଯୋଡ଼ିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଜାଗରଣ। ପ୍ରଥମ ଅନ୍ତରା — ନିରବତା ଛାଡ଼ିବାର ଆହ୍ୱାନ ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ମାଧ୍ୟମରେ ମନୁଷ୍ୟର ନିଷ୍କ୍ରିୟତାକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି— “ନୀରବରେ ବସି ଆଉ କେତେ ଭାବିବ ଅରାଜକତାରେ କେତେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବ ଅଧର୍ମ ଅନ୍ୟାୟ ଆଉ କେତେ ସହିବ ହତଭାଗୀ ଦୀନଦୁଃଖୀ କେତେ କାନ୍ଦିବ” ସମାଜରେ ଅନ୍ୟାୟ, ଅଧର୍ମ ଓ ଅରାଜକତା ଦେଖି କେବଳ ଚୁପ୍ ରହିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖୀ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଦେଖି ମାନବିକ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ ହେବା ଦରକାର। “ଆଉ ହୁଏନା ସହ୍ୟ, ବେଗେ ଆହ୍ୱାନ ଦିଅ”—ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ହିଂସାର ଆହ୍ୱାନ ନୁହେଁ; ବରଂ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ ସଚେତନ ହେବାର ଡାକ ଦିଆଯାଇଛି। “ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତମାନେ ଯେତେ ହୁଅ ସଜାଗ”—ଅର୍ଥାତ୍ ଭକ୍ତି କେବଳ ଭାବନାରେ ସୀମିତ ନ ରହି, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟମୟ ଆଚରଣରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନ୍ତରା — ଭୟ ନୁହେଁ, ସତ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ “ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ ରହିଛି ପାଶେ ଡରିବ କାହିଁକି ତୁମେ ସୁନାର ଦେଶେ” ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମକୁ ମନୁଷ୍ୟର ଚିରନ୍ତନ ସହଚର ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ମଣିଷ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। “କଳି ପାପ ତୁମଠାରେ କେମିତି ମିଶେ ସତ୍ୟ ଦର୍ଶନରେ ଚିହ୍ନି ତାହାକୁ ନାଶେ” ଏଠାରେ “କଳି ପାପ”କୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭିତରର ଅସତ୍ୟ, ଅନ୍ୟାୟ, ଲୋଭ, ଅହଂକାର ଓ ଅଧର୍ମର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବୁଝାଯାଇପାରେ। ସତ୍ୟ ଦର୍ଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିବା ଓ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଏଠାରେ ରହିଛି। ତା’ପରେ— “ତେବେ ଆସିବ ସତ୍ୟ କଳି ହୋଇବ ଅନ୍ତ” ଏହାର ଗଭୀର ଅର୍ଥ ହେଉଛି—ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ଭିତରୁ ଅସତ୍ୟ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ଦୂର କରି ସତ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରିବ, ସେତେବେଳେ ତା’ର ଜୀବନରେ “କଳି”ର ପ୍ରଭାବ କମିବ ଏବଂ ସତ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବ। “ଗ୍ୟାନର ଖଡ୍ଗ”ର ଅର୍ଥ “ଶ୍ରୀମନ ସୁମରି ଧର ଗ୍ୟାନର ଖଡ୍ଗ” ଏଠାରେ “ଖଡ୍ଗ” ଏକ ପ୍ରତୀକ। ଏହା କୌଣସି ଭୌତିକ ଅସ୍ତ୍ର ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଅସ୍ତ୍ର। ଯେପରି ଖଡ୍ଗ ଅନ୍ଧକାରକୁ କାଟିପାରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଜ୍ଞାନ କାଟିଦିଏ। “ଶ୍ରୀମନ ସୁମରି” ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ମରଣ ସହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଧାରଣ କରିବାର କଥା କୁହାଯାଇଛି। ସମଗ୍ର ଗୀତର ମର୍ମ ଏହି ଗୀତର ମୂଳ ଡାକ ହେଉଛି— ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ, ସତ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନ, ଅଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଅନ୍ୟାୟ ପ୍ରତି ନିରବ ରୁହ ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନକୁ ଧାରଣ କର ଏବଂ ସତ୍ୟ–ଶାନ୍ତି–ଧର୍ମର ପଥରେ ନିଜକୁ ଯୋଡ଼। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ “ଜାଗରଣ” ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଭିତରେ, ତା’ପରେ ସମାଜରେ। ବାହାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପୂର୍ବରୁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଭିତରର ଅସତ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିବା ଆବଶ୍ୟକ। ନିଜର ଚେତନା ଜାଗିଲେ ହିଁ ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମ୍ଭବ। ଅବେଦ ମତରୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି “ଜାଗ” ଡାକଟି ବାହ୍ୟ ଜଗତର ଅପେକ୍ଷା ଅନ୍ତର୍ଜାଗରଣର ଡାକ ଭାବେ ନିଆଯାଇପାରେ—ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଭିତରର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଚିହ୍ନିବା, ତାହାର ମର୍ମକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ସେହି ଚେତନାରୁ ସତ୍ୟର ପ୍ରକାଶକୁ ଅନୁଭବ କରିବା। ***********