W Poczdamie mocarstwa poprowadziły granicę środkiem miasta: Gubin, Ziemia Lubuska

Przed 1945 rokiem Guben było jednym miastem po obu brzegach Nysy Łużyckiej: sukno, kapelusze, handel i winnice na okolicznych stokach. Walki toczące się w mieście od lutego do kwietnia 1945 roku zniszczyły je niemal doszczętnie — źródła podają od około siedemdziesięciu procent zabudowy w powojennym sprawozdaniu administracji po dziewięćdziesiąt pięć procent w opracowaniach naukowych — a latem tego samego roku mocarstwa zebrane w Poczdamie poprowadziły granicę środkiem rzeki. Historyczne centrum, rynek i wypalony kościół farny znalazły się po stronie polskiej, dzielnice przemysłowe po niemieckiej. Starówki nigdy nie odbudowano. Dziś oba miasta są niemal równe: około piętnastu i pół tysiąca mieszkańców po każdej stronie. Czego się dowiesz: — z czego żyło to miasto przez stulecia: sukiennictwo i handel suknem, kapelusznictwo sprzedawane potem w berlińskich domach mody oraz uprawa winorośli na stokach nad Nysą — jak wyglądał kościół farny: początki sięgające według konserwatora około 1230 roku, późnogotycka hala z XV i XVI wieku, bryła o wymiarach mniej więcej sześćdziesiąt na trzydzieści metrów i sześciokondygnacyjna wieża — co oznacza w praktyce granica poprowadzona środkiem miasta: rozdzielona infrastruktura, dwie różne powojenne gospodarki, wysiedlenie niemieckich mieszkańców do Niemiec i przyjazd przesiedleńców z dawnych Kresów Wschodnich oraz to, dlaczego akurat tutaj zrezygnowano z odbudowy starego miasta — jak ratuje się ruinę, o której przez dekady nie było wiadomo, co zrobić: zabezpieczenia z 1951 i lat 1979–1980, powstanie w 2005 roku fundacji Fara Gubińska — Centrum Spotkań Polsko-Niemieckich i niemieckiego stowarzyszenia, prace z lat 2006–2007 i 2011–2012 oraz udostępnienie wieży 31 maja 2013 roku Materiał edukacyjny i historyczny. Główne źródła: — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl — karta dawnego kościoła farnego w Gubinie: datowanie, fazy budowy, wymiary bryły, sześciokondygnacyjna wieża i zakres zniszczeń z 1945 roku oraz powojenne prace zabezpieczające — Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków (lwkz.pl) — karta obiektu i opis prac przy dawnym kościele farnym: datowanie na około 1230 rok, przejęcie świątyni w 1524 roku, zabezpieczenia z 1951 oraz lat 1979–1980 — Euromiasto Gubin-Guben, Kataster Kulturalny (guben-gubin.eu) — opisy ruiny kościoła głównego, Wielkiego Mostu, kładki na Wyspę Teatralną, rynku, oczyszczalni ścieków i miejsca po synagodze — Hanna Kurowska, „Niewykorzystany potencjał – przemysł rolny, handel i rzemiosło w gminach wiejskich powiatu gubińskiego w latach 1945–1949”, „Zeszyty Wiejskie” 28/2022, Uniwersytet Łódzki — zasiedlanie powiatu, wysiedlenia, skala zniszczeń i losy poniemieckich zakładów — Joachim Trenkner, „Podwójnie przegrani”, „Tygodnik Powszechny”, 2 listopada 2003 — reportaż o obu miastach: przemysłowa przeszłość, powojenne wysiedlenia, bezrobocie i liczby mieszkańców po obu stronach Nysy — i inne źródła #historia #Gubin #ZiemiaLubuska #Nysa #pogranicze